Trong bối cảnh thị trường xe điện Mỹ đối mặt với nhiều thách thức, bang California tiếp tục lựa chọn hướng đi riêng khi triển khai một chương trình ưu đãi quy mô lớn nhằm khuyến khích người dân chuyển sang sử dụng phương tiện không phát thải. Chương trình mới được kỳ vọng sẽ góp phần kích thích nhu cầu mua xe điện sau khi hàng loạt chính sách hỗ trợ từ chính phủ liên bang bị hủy bỏ.
Thống đốc California Gavin Newsom ngày 13/7 đã ký ban hành đạo luật thiết lập chương trình hoàn tiền dành cho người mua xe điện mới lần đầu. Theo kế hoạch, chương trình sẽ chính thức được triển khai vào cuối mùa hè năm nay. Điểm đáng chú ý nhất của chương trình là khoản hoàn tiền lên tới 3.500 USD dành cho người mua xe điện mới lần đầu. Chính sách áp dụng đối với các mẫu xe có giá bán lẻ đề xuất không vượt quá 50.000 USD.
Bên cạnh đó, California cũng dành khoản hỗ trợ riêng trị giá 1.750 USD cho người mua xe điện đã qua sử dụng có giá bán tối đa 25.000 USD, qua đó mở rộng cơ hội tiếp cận xe điện tới nhiều nhóm khách hàng hơn. Nguồn kinh phí cho chương trình đến từ ngân sách bang California kết hợp với sự tham gia đóng góp của các hãng sản xuất ô tô. Tổng quy mô của chương trình đạt 270 triệu USD.
Hiện tại, bang California vẫn chưa công bố danh sách chính thức các nhà sản xuất ô tô tham gia chương trình. Hội đồng Tài nguyên Không khí California (CARB) cho biết cơ quan này kỳ vọng sẽ công bố danh sách các hãng xe tham gia trong tháng tới.
Ưu đãi thuế liên bang bị hủy bỏ ảnh hưởng tới doanh số ngành xe điện Mỹ
Động thái của California diễn ra trong bối cảnh thị trường xe điện Mỹ đang chịu tác động đáng kể từ những thay đổi trong chính sách hỗ trợ của chính phủ liên bang. Năm ngoái, Tổng thống Donald Trump đã ký ban hành đạo luật bãi bỏ khoản tín dụng thuế liên bang trị giá 7.500 USD đối với xe điện mới và 4.000 USD đối với xe điện đã qua sử dụng. Việc chấm dứt các ưu đãi này được cho là một trong những nguyên nhân khiến doanh số xe điện tại Mỹ suy giảm.
Theo số liệu được đề cập trong báo cáo, doanh số xe điện tại Mỹ trong quý II có tăng so với ba tháng đầu năm nhờ giá xăng tăng cao, tuy nhiên tốc độ tăng trưởng vẫn thấp hơn đáng kể so với các năm trước. Trong khi đó, xu hướng toàn cầu vẫn tiếp tục nghiêng mạnh về xe điện. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), cứ 4 chiếc xe mới được bán ra trên thế giới trong năm 2025 thì có 1 chiếc là xe điện.
Ngược lại, tỷ lệ xe điện trong tổng doanh số xe mới tại Mỹ năm ngoái chỉ đạt 7,8%, thấp hơn mức 8,1% ghi nhận trong năm 2024, cho thấy thị trường đang có dấu hiệu chững lại. California từ lâu vẫn là bang dẫn đầu nước Mỹ về chuyển đổi sang phương tiện xanh. Trong năm ngoái, xe điện chiếm khoảng 20% tổng doanh số xe mới tại bang này.
Tesla tiếp tục giữ vị thế thống trị tại thị trường California khi chiếm gần 50% tổng lượng xe điện được bán ra trong bang. Việc triển khai gói hỗ trợ mới được đánh giá là nỗ lực nhằm duy trì đà tăng trưởng của thị trường xe điện tại bang có quy mô kinh tế lớn nhất nước Mỹ, đồng thời bù đắp phần nào tác động từ việc các ưu đãi thuế liên bang không còn được áp dụng.
California tiếp tục đối đầu với chính quyền liên bang về chính sách xe điện
Chương trình ưu đãi mới cũng phản ánh sự khác biệt ngày càng rõ rệt giữa chính quyền bang California và chính phủ liên bang trong định hướng phát triển ngành ô tô. Trong tuyên bố sau khi ký đạo luật, Thống đốc Gavin Newsom chỉ trích chính sách của Tổng thống Donald Trump đối với lĩnh vực xe điện..
Đây không phải lần đầu California triển khai chương trình hỗ trợ người mua xe điện. Chương trình hoàn tiền trước đó đã kết thúc vào năm 2023 sau khoảng một thập kỷ hoạt động. Trong thời gian triển khai, chương trình cũ đã chi tổng cộng 1,49 tỷ USD để hỗ trợ khoảng 586.000 lượt mua xe điện trên toàn bang, trở thành một trong những chương trình khuyến khích xe điện lớn nhất tại Mỹ.
Song song với việc hủy bỏ các ưu đãi thuế liên bang, chính quyền Tổng thống Donald Trump cũng đã có nhiều động thái khác tác động tới ngành xe điện. Tháng 6/2025, ông Trump ký ban hành đạo luật nhằm vô hiệu hóa các quy định về xe điện của California. Những quy định này từng được gần một chục bang khác áp dụng, với mục tiêu chấm dứt việc bán xe chạy xăng mới vào năm 2035.
California sau đó đã khởi kiện nhằm phản đối quy trình được sử dụng để đảo ngược các quy định vốn được xem là mang tính bước ngoặt đối với ngành xe điện. Ngoài ra, chính quyền liên bang cũng đang triển khai thêm nhiều thay đổi về quy định, trong đó có các biện pháp giúp các hãng xe tiết kiệm hàng tỷ USD chi phí liên quan đến việc mua tín chỉ phát thải từ Tesla và điều chỉnh các yêu cầu tuân thủ theo các quy định trước đây.
Việc California tung ra chương trình hoàn tiền mới trị giá 270 triệu USD được xem là nỗ lực nhằm duy trì sức hấp dẫn của xe điện tại bang này trong bối cảnh môi trường chính sách trên phạm vi toàn nước Mỹ đang có nhiều thay đổi. Với mức hỗ trợ lên tới 3.500 USD cho người mua xe điện mới lần đầu và 1.750 USD cho xe điện đã qua sử dụng, California kỳ vọng sẽ tiếp tục giữ vai trò đầu tàu trong quá trình chuyển đổi sang phương tiện giao thông sạch tại Mỹ.
*Nguồn: Reuters
