Năm 2006, khi Cầu Bãi Cháy hoàn thành, công trình này trở thành một trong những dấu mốc đáng chú ý của hạ tầng giao thông Việt Nam. Bắc qua eo Cửa Lục, cây cầu nối Hòn Gai với Bãi Cháy, đồng thời hoàn thiện tuyến Quốc lộ 18 – trục giao thông quan trọng kết nối Hà Nội, Hải Phòng và Quảng Ninh.
Điều khiến Cầu Bãi Cháy đặc biệt nằm ở kết cấu. Đây là cầu dây văng bê tông dự ứng lực một mặt phẳng dây đầu tiên được xây dựng tại Việt Nam, với nhịp chính dài 435m. Khi khánh thành, chiều dài nhịp này được ghi nhận là kỷ lục thế giới đối với loại kết cấu cầu tương tự, vượt qua kỷ lục 400m trước đó.
Cây cầu 2.140 tỷ đồng và kỷ lục thế giới
Trước khi có Cầu Bãi Cháy, việc đi lại giữa hai khu vực Hòn Gai và Bãi Cháy phụ thuộc vào bến phà. Theo các tư liệu thời điểm công trình hoàn thành, bến phà từng phục vụ khoảng 700 chuyến mỗi ngày, vận chuyển hơn 50.000 lượt người; mỗi chuyến mất khoảng 10 phút. Khi cầu thông xe, bến phà Bãi Cháy chính thức khép lại sứ mệnh sau hơn nửa thế kỷ hoạt động.
Cầu Bãi Cháy được thiết kế với chiều dài cầu chính 903m, nhịp giữa 435m, rộng 25,3m. Tĩnh không thông thuyền cao 50m và rộng khoảng 130m, đủ điều kiện cho tàu trọng tải lớn qua lại. Cầu có 4 làn xe cơ giới cùng 2 làn dành cho xe thô sơ và người đi bộ. Công trình phải vượt qua eo Cửa Lục nhưng vẫn bảo đảm không gian cho tàu thuyền lưu thông phía dưới.
Tổng mức đầu tư công trình vào khoảng 2.140 tỷ đồng theo mặt bằng thời điểm đó, sử dụng nguồn vốn ODA của Chính phủ Nhật Bản và vốn đối ứng trong nước. Công trình do Viện Cầu và Kết cấu Nhật Bản (JBSI) thiết kế; liên danh Shimizu - Sumitomo Mitsui cùng một số nhà thầu Việt Nam tham gia thi công.
Điểm đặc biệt nhất của Cầu Bãi Cháy nằm ở hệ thống dây văng.
Khác với những cây cầu dây văng có hệ dây bố trí ở hai mặt phẳng hai bên cầu, Cầu Bãi Cháy sử dụng một mặt phẳng dây. Các dây văng tập trung theo một mặt phẳng dọc giữa cầu, tạo nên hình dáng thanh mảnh đặc trưng.
Với nhịp chính 435m, công trình đã vượt qua kỷ lục trước đó của cầu Sunshine Skyway tại Mỹ, có nhịp chính 400m, để trở thành cầu dây văng bê tông dự ứng lực một mặt phẳng dây có nhịp chính dài nhất thế giới vào thời điểm hoàn thành.
Nhìn từ xa, hệ thống dây văng cùng hai tháp cầu tạo nên hình dáng tựa những dây đàn. Cây cầu vì thế được ví như “Cung đàn Hạ Long”, một công trình nhân tạo được đặt trong cảnh quan đặc biệt của vịnh Hạ Long.
Đằng sau vẻ ngoài thanh mảnh ấy là một bài toán kỹ thuật phức tạp. Hai tháp cầu cao khoảng 140m, được kết nối với hệ thống 28 cặp dây văng để nâng đỡ kết cấu cầu. Ngày 30/4/2006, đốt bê tông cuối cùng dài 3,5m được đổ, chính thức hợp long hai phía của nhịp chính.
Biểu tượng của Hạ Long
Cầu Bãi Cháy còn đáng chú ý bởi đây là một trong những công trình hạ tầng lớn đầu những năm 2000 đưa nhiều kỹ thuật thi công tiên tiến vào thực tế Việt Nam.
Theo các tư liệu về công trình, biện pháp thi công móng giếng chìm hơi ép và móng cọc Shinco là những kỹ thuật lần đầu được áp dụng tại Việt Nam. Quá trình này cũng tạo điều kiện để đội ngũ kỹ sư trong nước tiếp nhận và làm chủ thêm các công nghệ xây dựng cầu hiện đại.
Đây cũng là lý do Cầu Bãi Cháy không chỉ được nhìn nhận như một công trình giao thông. Nó còn phản ánh một giai đoạn ngành xây dựng Việt Nam bắt đầu tiếp cận sâu hơn với những tiêu chuẩn và phương pháp thi công hiện đại của thế giới.
Ảnh: Lễ Lễ.
Toàn bộ dự án được triển khai trong khoảng 40 tháng. Cầu khởi công tháng 5/2003 và chính thức khánh thành ngày 2/12/2006. Công trình được đưa vào sử dụng sớm hơn kế hoạch ban đầu.
Ngày Cầu Bãi Cháy thông xe cũng là ngày một chương giao thông của Hạ Long khép lại. Sau khi cầu được đưa vào sử dụng, bến phà Bãi Cháy ngừng hoạt động, thay bằng một tuyến đường vượt qua Cửa Lục liên tục và thuận tiện hơn. Không chỉ giải quyết bài toán giao thông, cây cầu còn tạo thêm một điểm nhấn mới cho cảnh quan thành phố.
Hơn 20 năm sau, Việt Nam đã xuất hiện nhiều cây cầu có quy mô lớn hơn, nhịp dài hơn và công nghệ ngày càng hiện đại. Kỷ lục của Cầu Bãi Cháy cũng đã thuộc về những công trình khác.
Nhưng giá trị của cây cầu ở Hạ Long nằm ở một dấu mốc khác: đây là công trình cho thấy Việt Nam từng bước làm chủ những kết cấu cầu phức tạp, đồng thời biến một bài toán hạ tầng thành một công trình có giá trị biểu tượng.
Giữa vịnh Hạ Long, những sợi dây văng vẫn tạo nên dáng cong đặc trưng của “Cung đàn Hạ Long” – một dấu ấn của giai đoạn đầu thế kỷ XXI, khi những cây cầu hiện đại bắt đầu thay đổi diện mạo giao thông Việt Nam.
Không làm cáp treo, địa phương này quyết định xây cầu vượt biển 2000 tỷ đồng nối 2 hòn đảo: Dài 2,3km, thời gian di chuyển rút ngắn chỉ còn vài phút
