Chuyển từ bán nhiều hơn sang tạo lý do để mua
Ngày 23/9, tại Diễn đàn "Chiến lược thương hiệu và Cạnh tranh: Nâng tầm thương hiệu Việt trong kỷ nguyên số" do Viện Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh tổ chức tại Hà Nội, ông Nguyễn Lâm Thanh - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Công nghệ TikTok Việt Nam cho biết, nền tảng TikTok đang nhìn thương mại điện tử theo hướng khám phá, thay vì chỉ tập trung vào việc thúc đẩy một giao dịch đã có sẵn.
Ông Nguyễn Lâm Thanh - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Công nghệ TikTok Việt Nam (Ảnh: Việt Anh).
“TikTok không tập trung vào bán nhiều hàng hơn mà tập trung tạo ra nhiều cơ hội để mua hàng cho người tiêu dùng”, ông Thanh nói.
Theo ông Thanh, khi thị trường dần bão hòa, doanh nghiệp cần tạo ra những cơ hội mua hàng mới thay vì chỉ lặp lại cách tiếp cận cũ.
Ông Nguyễn Lâm Thanh cũng lưu ý một vấn đề có thể ảnh hưởng trực tiếp tới sức cạnh tranh của doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, đó là bài toán chi phí tuân thủ. Một trong những yêu cầu là xác thực người dùng, người bán và người mua, kéo theo cả chi phí tài chính lẫn yêu cầu về hạ tầng công nghệ.
CEO TikTok Việt Nam đề cập đến yêu cầu lưu trữ dữ liệu các phiên livestream trong thời gian dài. Nếu phải lưu toàn bộ dữ liệu theo cách thức chưa có hướng dẫn cụ thể, chi phí phát sinh có thể rất lớn. Theo ông, vấn đề nằm ở cách thiết kế yêu cầu ra sao để vừa bảo đảm mục tiêu quản lý, vừa tránh tạo gánh nặng vượt quá khả năng đáp ứng của doanh nghiệp và nền tảng.
Ông Thanh đề xuất, thay vì lưu trữ toàn bộ dữ liệu trong thời gian dài, có thể tính đến phương án lưu những thông tin thực sự cần thiết với độ phân giải thấp hơn cho việc xử lý tranh chấp.
Dẫu vậy, ông Thanh cho rằng việc siết quản lý đã tạo ra thay đổi tích cực đối với môi trường kinh doanh khi hàng giả, hàng nhái và hàng kém chất lượng bị thu hẹp. Khi người bán không tuân thủ bị loại khỏi thị trường, các doanh nghiệp làm ăn nghiêm túc có thêm dư địa tăng trưởng.
Bên cạnh đó, đại diện TikTok cho biết các nền tảng đang thực hiện một số nghĩa vụ thu hộ thuế cho người bán. Theo ông, đưa những khâu này lên nền tảng có thể góp phần giảm chi phí tuân thủ, thay vì để từng hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ phải thực hiện riêng lẻ.
Bà Đặng Thúy Hà - Giám đốc kinh doanh NielsenlQ Communication Việt Nam (Việt Anh).
Cũng tại Diễn đàn, bà Đặng Thúy Hà - Giám đốc kinh doanh Công ty Nghiên cứu thị trường NielsenIQ IOT Communication Việt Nam, chỉ ra 4 động lực cho tăng trưởng tiêu dùng tiếp theo, gồm tạo ra giá trị, tạo ra nhu cầu, theo dấu hành trình mua sắm và quản trị bài toán giá - sản lượng.
Trong đó, tạo ra giá trị phải vượt qua tư duy cạnh tranh thuần túy bằng giá. Bà Hà khẳng định đổi mới sáng tạo cần bắt đầu từ việc nhìn vào các xu hướng lớn của thị trường và quan trọng hơn là phát hiện những nhu cầu chưa được gọi tên của người tiêu dùng Việt Nam.
Bước tiếp theo, giống với quan điểm của ông Thanh, là tạo ra nhu cầu, đó là lĩnh vực mà theo bà Hà, nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn chưa đẩy mạnh. Thay vì chờ một nhu cầu đã tồn tại rồi cạnh tranh bằng giá, doanh nghiệp cần tạo ra lý do để người tiêu dùng hình thành nhu cầu mới.
Đây cũng chính là phần việc của thương hiệu và marketing, doanh nghiệp cần hiểu được nhu cầu chưa nói ra, từ đó tạo nền tảng cho đổi mới sáng tạo và phát triển sản phẩm.
Yếu tố thứ ba là theo dấu người mua sắm. Khi hành trình tiếp cận người tiêu dùng ngày càng trải rộng trên nhiều điểm chạm, đặc biệt là các kênh trực tuyến, thương hiệu không chỉ cần có sản phẩm mà còn phải hiện diện đúng nơi, đúng thời điểm và tạo được trải nghiệm liền mạch.
Người mua thận trọng nhưng không quay lưng với đổi mới
Tại Diễn đàn, bà Đặng Thúy Hà cũng chỉ ra phát hiện đáng chú ý rằng sức mua của người tiêu dùng vẫn hiện hữu dù chi phí sinh hoạt gia tăng.
Từ diễn biến bán lẻ, du lịch đến các nhóm hàng tiêu dùng, bà Hà nhận định thị trường đang cho thấy một nghịch lý. Đó là việc người dân vẫn có nhu cầu chi tiêu nhưng cách họ đưa ra quyết định mua hàng đã thay đổi lớn.
Theo bà Hà, một bộ phận lớn người tiêu dùng hiện vẫn có tiền nhưng trở nên dè dặt hơn. Thông qua số liệu được bà Hà dẫn, tỉ trọng nhóm người “vẫn có tiền nhưng rất dè dặt trong chi tiêu” nhìn chung đang tăng lên.
Mặc dù sức mua vẫn hiện hữu nhưng người tiêu dùng đang thận trọng hơn trong quyết định chi tiêu (Ảnh: Hữu Thắng).
Đây là tín hiệu mà doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý, bởi sức mua không biến mất nhưng để chuyển thành quyết định mua hàng sẽ cần nhiều thuyết phục hơn trước.
Quan sát từ hành vi mua sắm cũng cho thấy người tiêu dùng đang chủ động ứng phó với áp lực giá theo nhiều cách như mua trực tuyến để tìm ưu đãi tốt hơn, theo dõi tổng chi phí, ưu tiên sản phẩm đang khuyến mãi hoặc cắt giảm một số khoản mua sắm. Tuy nhiên, tỉ lệ lựa chọn mua “mức giá thấp nhất” lại có xu hướng giảm.
Theo bà Hà, đây là một mấu chốt quan trọng với doanh nghiệp. Người tiêu dùng cân nhắc nhiều hơn không đồng nghĩa với việc họ chỉ tìm sản phẩm rẻ nhất. Ngược lại, vẫn có nhu cầu đối với những sản phẩm có giá trị cao hơn, miễn là mức giá đó phù hợp với khả năng chi trả.
“Người tiêu dùng vẫn háo hức, vẫn quan tâm và vẫn sẵn sàng bỏ tiền ra cho những mặt hàng sáng tạo đổi mới và thậm chí là giá tiền cao hơn họ vẫn mua”, bà Hà nói.
Từ góc nhìn này, bài toán của thương hiệu Việt không đơn thuần là giảm giá để giữ sức mua. Khi khách hàng ngày càng cân nhắc kỹ hơn, giá thấp chưa chắc là lợi thế quyết định. Giá trị mà sản phẩm tạo ra, mức độ khác biệt và khả năng giải quyết một nhu cầu cụ thể mới có thể trở thành yếu tố thúc đẩy giao dịch.
Trao đổi tại Diễn đàn, TS. Đoàn Đức Thuận - Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh, cho rằng môi trường kinh doanh hiện nay đòi hỏi doanh nghiệp vừa phải nhìn xa, vừa hành động nhanh.
TS. Đoàn Đức Thuận - Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh (Ảnh: Việt Anh).
Theo ông Thuận, doanh nghiệp không nên chỉ lập kế hoạch để đi theo một kịch bản duy nhất, mà cần xây dựng năng lực ứng biến khi thị trường thay đổi. Câu chuyện Kodak và Fujifilm được ông dẫn như một ví dụ về khoảng cách giữa việc nhìn thấy xu hướng và khả năng biến nhận định đó thành năng lực cạnh tranh.
Tuy nhiên, với câu chuyện để sức mua phát triển bền vững, doanh nghiệp không phải là chủ thể duy nhất. Bà Đặng Thúy Hà cho rằng tiêu dùng bền vững cần được hỗ trợ bởi niềm tin của hộ gia đình và một hệ sinh thái gồm Nhà nước, doanh nghiệp, nhà bán lẻ và người tiêu dùng.
Trong đó, Nhà nước cần duy trì môi trường ổn định để củng cố niềm tin, doanh nghiệp và thương hiệu phải đổi mới, tạo giá trị phù hợp, nhà bán lẻ cần bảo đảm độ sẵn có của hàng hóa, trải nghiệm và khả năng tiếp cận các kênh mua sắm.
