Đầu đuôi vụ lừa đảo dùng AI gây chấn động ngành tài chính nước Ý
Cuối tháng 2/2026, ông Paolo Molesini, chủ tịch ngân hàng tư nhân Fideuram (thuộc Intesa Sanpaolo, ngân hàng lớn nhất nước Ý), nhận được tin nhắn WhatsApp từ tài khoản mang tên Carlo Messina, CEO của chính tập đoàn mẹ. Nội dung yêu cầu hỗ trợ khẩn cấp cho một giao dịch quốc tế mang tính bảo mật cao.
Ngay sau đó, ông Molesini nhận cuộc gọi từ người xưng là Paolo Nastasi, đối tác quản lý tại hãng luật quốc tế A&O Shearman chi nhánh Ý. Người này xác nhận giao dịch hoàn toàn hợp pháp. Theo nguồn tin từ Reuters, giọng nói trong cuộc gọi được tạo bằng công nghệ AI nhân bản giọng nói (voice cloning), mô phỏng chính xác giọng thật của luật sư Nastasi. Bản thân ông Nastasi hoàn toàn không liên quan đến vụ việc.
Để tăng độ tin cậy, kẻ lừa đảo còn gửi kèm 11 tài liệu, bao gồm thỏa thuận bảo mật và giấy ủy quyền đặc biệt có chữ ký giả mạo của CEO Messina.
11 lệnh chuyển tiền trong 3 ngày, 95 triệu EUR bốc hơi
Theo Greek Reporter (dẫn hồ sơ tòa án), ông Molesini đã thực hiện 11 lệnh chuyển tiền chỉ trong khoảng thời gian từ ngày 23 đến 25/2/2026. Tổng số tiền: 95 triệu euro, tương đương khoảng 2.770 tỷ đồng. Toàn bộ được chuyển sang các tài khoản tại Trung Quốc và Hồng Kông, qua trung chuyển tại Bồ Đào Nha.
Tập đoàn mẹ Intesa Sanpaolo sau đó khẳng định với báo giới rằng hệ thống ngân hàng không bị xâm nhập hay hack. Toàn bộ vụ việc là lừa đảo bằng thủ thuật tâm lý (social engineering), kết hợp công nghệ AI.
Fideuram phát hiện bất thường, truy vết xuyên lục địa
Theo Corriere della Sera (tờ báo lớn nhất nước Ý, nơi đưa tin đầu tiên về vụ việc), Fideuram nhanh chóng phát hiện các giao dịch bất thường và báo cáo cơ quan chức năng.
Kết quả truy vết, theo tổng hợp từ Il Sole 24 Ore và Reuters:
Một tổ chức tài chính tại Trung Quốc đã xác định, phong tỏa và hoàn trả khoảng 42 triệu euro (khoảng1.224 tỷ đồng) cho Fideuram. Tại Bồ Đào Nha, công tố viên Milan phối hợp với đồng nghiệp tại Lisbon thông qua Eurojust (cơ quan hợp tác tư pháp châu Âu), phong tỏa thêm hơn 13 triệu EUR (khoảng 379 tỷ đồng) trước khi kẻ lừa đảo kịp rút.
Tổng thu hồi: khoảng 53 đến 59 triệu euro (các nguồn đưa ra con số khác nhau tùy thời điểm cập nhật). Khoảng 36 triệu euro (hơn 1000 tỷ đồng) đã bị chuyển qua nhiều tài khoản trung gian và quy đổi thành tiền mã hóa (cryptocurrency), hiện chưa truy hồi được. Các công tố viên đang gửi yêu cầu tương trợ tư pháp tới nhiều quốc gia để truy vết phần tiền còn lại.
Chủ tịch từ chức, nghi phạm mang hộ chiếu Israel
Một tháng sau vụ việc, vào tháng 3/2026, ông Molesini tuyên bố từ chức chủ tịch Fideuram "vì lý do cá nhân", theo Il Sole 24 Ore. Phía ngân hàng không đưa thêm giải thích nào khác. Các nguồn tin tư pháp cho biết ông Molesini không bị điều tra, được xác định là nạn nhân chứ không phải đồng phạm.
Công tố viên tại Milan đang điều tra một nghi phạm là công dân Israel, 48 tuổi, hiện sống bên ngoài châu Âu, với tội danh lừa đảo máy tính (computer fraud). Tuy nhiên, theo Greek Reporter, cơ quan điều tra vẫn đang xác minh liệu danh tính này có phải là thật hay cũng là giả mạo.
Nước Ý và bài toán lừa đảo AI cấp quốc gia
Vụ Fideuram không phải trường hợp đơn lẻ tại Ý. Năm 2025, kẻ lừa đảo đã dùng AI giả giọng Bộ trưởng Quốc phòng Ý Guido Crosetto để gọi điện cho nhiều doanh nhân hàng đầu. Trong số đó có nhà thiết kế Giorgio Armani và doanh nhân Patrizio Bertelli (chồng của nhà sáng lập Prada, Miuccia Prada). Cựu chủ tịch CLB Inter Milan Massimo Moratti đã chuyển gần 1 triệu EUR (29 tỷ đồng) trước khi phát hiện bị lừa, theo Reuters. Số tiền sau đó được thu hồi.
Công tố viên Milan cũng cho biết đang xem xét thêm các vụ tương tự, bao gồm một vụ lừa đảo với phương thức giống hệt, nhắm vào một công ty thuộc tập đoàn ngân hàng BPER, cũng sử dụng tên luật sư Nastasi.
Khi AI đủ giỏi để lừa chủ tịch ngân hàng, thì ai là người tiếp theo?
Nạn nhân trong vụ Fideuram không phải người thiếu kinh nghiệm. Ông Molesini là lãnh đạo cấp cao với hàng chục năm trong ngành tài chính, tại một trong những ngân hàng tư nhân lớn nhất châu Âu.
Công nghệ AI nhân bản giọng nói hiện tại chỉ cần vài giây mẫu giọng, từ video phỏng vấn, bài phát biểu, hoặc podcast, là có thể tạo ra bản sao gần như không thể phân biệt bằng tai người. Kết hợp với giả mạo tin nhắn và tài liệu, ranh giới giữa thật và giả ngày càng mờ.
Lời khuyên từ các chuyên gia an ninh mạng: với bất kỳ yêu cầu chuyển tiền nào, dù đến từ cấp trên hay đối tác quen thuộc, cần xác minh lại qua kênh liên lạc hoàn toàn độc lập, như gọi trực tiếp qua số điện thoại đã lưu sẵn, hoặc gặp mặt trực tiếp.
Theo Reuters
