Chuyển giao thế hệ tại doanh nghiệp gia đình: Không chỉ là chuyện “trao ghế”, mà là cuộc chuyển mình về quản trị

Khi một doanh nghiệp gia đình bước vào giai đoạn chuyển giao, câu hỏi thường được đặt ra đầu tiên là "Ai sẽ kế nhiệm?". Tuy nhiên, phía sau chiếc ghế lãnh đạo là một bài toán phức tạp hơn: người kế nghiệp có đủ năng lực để tiếp nhận trách nhiệm hay chưa, và doanh nghiệp sẽ vận hành như thế nào sau khi quyền điều hành chuyển sang thế hệ mới?

Đối với các gia đình sở hữu khối tài sản lớn, giá trị cần được chuyển giao không chỉ nằm ở quyền sở hữu tài sản. Đó còn là kinh nghiệm điều hành, nền tảng kinh doanh và những giá trị gia đình được vun đắp qua nhiều năm. Vì vậy, quá trình chuyển giao đòi hỏi sự chuẩn bị đồng thời về năng lực quản trị, tư duy lãnh đạo và trách nhiệm kế thừa.

Từ "quản trị bằng kinh nghiệm" đến quản trị bằng hệ thống

Trong giai đoạn đầu, một doanh nghiệp có thể vận hành dựa nhiều vào vai trò của Founder. Những quyết định quan trọng có thể được đưa ra dựa trên kinh nghiệm, khả năng phán đoán và hiểu biết sâu sắc về doanh nghiệp mà người sáng lập tích lũy trong nhiều năm.

Nhưng khi doanh nghiệp mở rộng quy mô và chuyển giao sang thế hệ kế cận, mô hình phụ thuộc nhiều vào một cá nhân sẽ đặt ra yêu cầu phải xây dựng một hệ thống quản trị có khả năng vận hành và phát triển bền vững

Đây là lúc chuyển giao thế hệ trở thành một cuộc chuyển đổi từ quản trị dựa vào cá nhân sang quản trị dựa trên hệ thống.

Thay vì chỉ truyền lại quyền quyết định, thế hệ trước cần truyền lại những nguyên tắc, giá trị và kinh nghiệm đã tạo nên nền tảng của doanh nghiệp. Thế hệ kế cận, ở chiều ngược lại, cần có khả năng tiếp nhận, chọn lọc và phát triển những nền tảng đó trong một môi trường kinh doanh mới.

Theo cách này, Founder không nhất thiết phải được nhìn nhận là người "nhường ghế", còn Next-gen cũng không chỉ là người "nhận ghế". Hai thế hệ có thể cùng tham gia vào một quá trình chuyển đổi, trong đó một bên đóng vai trò truyền lại nền tảng và kinh nghiệm, bên còn lại từng bước đảm nhận trách nhiệm và đưa vào doanh nghiệp những phương thức quản trị mới.

Ảnh 1: Diễn giả chia sẻ tại hội thảo với chủ đề "Thế hệ khởi nghiệp và thế hệ kế nghiệp – Song hành hay chuyển giao"

Sự chuẩn bị cho thế hệ kế cận cần được thực hiện đủ sớm. Khi kiến thức, năng lực và trải nghiệm được tích lũy trước thời điểm chuyển giao, người kế nghiệp sẽ có nền tảng tốt hơn để đảm nhận trách nhiệm và đưa ra những quyết định có ảnh hưởng dài hạn tới doanh nghiệp và tài sản gia đình.

9 tháng chuẩn bị cho hành trình kế nghiệp

Thấu hiểu nhu cầu này, BIDV Private Banking triển khai Next-gen Future Leader, chương trình phát triển dành cho thế hệ kế cận trên ba trụ cột Kiến thức – Kỹ năng – Kết nối. Trong khuôn khổ chương trình, Next-gen Navigator được thiết kế như một lộ trình phát triển năng lực quản trị dành cho thế hệ kế nghiệp.

Lộ trình của Next-gen Navigator kéo dài 9 tháng, kết hợp đào tạo chuyên sâu, coaching cá nhân 1-1 và trải nghiệm thực tế trong nước, quốc tế. Thay vì tập trung vào một khóa học ngắn hạn, chương trình được xây dựng theo hướng giúp học viên từng bước tích lũy kiến thức, trải nghiệm và chuyển hóa những nội dung được học vào thực tiễn.

Nội dung đào tạo bao gồm nhiều năng lực cần thiết trong môi trường quản trị hiện đại, từ nghệ thuật đặt câu hỏi, tư duy phản biện, thấu cảm, đàm phán đến dẫn dắt đội ngũ và quản lý xung đột.

Song song với đó là các chuyên đề về chiến lược phát triển, chuyển đổi, đầu tư, tài chính, bán hàng và quản trị nguồn nhân lực. Việc kết nối các nội dung này trong cùng một lộ trình nhằm giúp thế hệ kế cận có góc nhìn tổng thể về doanh nghiệp và tác động dài hạn của từng quyết định quản trị.

Ảnh 2: Chương trình đồng hành và nâng cao Năng lực thế hệ kế cận Nextgen Navigator

Một điểm đáng chú ý của chương trình là các phiên coaching 1-1 cùng chuyên gia. Tại đây, học viên có thể trao đổi về những vấn đề cụ thể trong bối cảnh của bản thân và gia đình, từ đó xác định mục tiêu phát triển và xây dựng những bước đi phù hợp cho hành trình kế nghiệp.

Đội ngũ chuyên gia đồng hành với chương trình có kinh nghiệm trong các lĩnh vực quản trị, chiến lược, chuyển đổi và tư vấn doanh nghiệp, cùng nền tảng chuyên môn về tài chính, kế toán - kiểm toán, thẩm định doanh nghiệp và mua bán và sáp nhập (M&A). Bên cạnh đó là sự tham gia của các lãnh đạo doanh nghiệp và đại diện thế hệ kế nghiệp tại Việt Nam, mang đến những góc nhìn từ thực tế điều hành và quá trình tiếp nhận trách nhiệm.

Khép lại lộ trình là chương trình trải nghiệm thực tế tại nước ngoài. Học viên có cơ hội tiếp cận các mô hình doanh nghiệp gia đình quốc tế đã trải qua nhiều thế hệ, tìm hiểu cách những doanh nghiệp này giải quyết bài toán chuyển giao, quản trị và phát triển, đồng thời mở rộng kết nối với cộng đồng doanh nhân, chuyên gia và những người kế nghiệp.

Chuẩn bị người kế nghiệp cũng là chuẩn bị cho doanh nghiệp

Với doanh nghiệp gia đình, kế nghiệp là một hành trình dài hạn, đòi hỏi sự chuẩn bị đồng thời về con người, quản trị và tài sản gia đình. Next-gen Navigator thể hiện định hướng của BIDV Private Banking trong việc mở rộng phạm vi phục vụ từ quản lý tài sản sang những mục tiêu dài hạn của cả gia đình, góp phần chuẩn bị nền tảng để thế hệ kế cận tiếp nối và phát triển những giá trị đã được gây dựng.

Chương trình được BIDV Private Banking xây dựng như một phần trong định hướng mở rộng vai trò từ quản lý tài sản sang đồng hành với những mục tiêu dài hạn của cả gia đình, trong đó có chuẩn bị thế hệ kế cận.

"Next-gen Navigator thể hiện định hướng của BIDV Private Banking trong việc mở rộng phạm vi đồng hành cùng khách hàng từ quản lý tài sản đến những nhu cầu dài hạn của cả gia đình. Thông qua việc chuẩn bị cho thế hệ kế cận về kiến thức, năng lực và mạng lưới kết nối, chúng tôi mong muốn góp phần tạo nền tảng để những thành quả được gây dựng hôm nay tiếp tục được quản lý, phát triển và trao truyền bền vững qua các thế hệ", đại diện BIDV chia sẻ.

Chuyển giao thế hệ không chỉ là câu chuyện ai sẽ ngồi vào chiếc ghế của Founder. Đó là quá trình doanh nghiệp chuẩn bị cho một cách thức quản trị mới, trong đó kinh nghiệm của thế hệ trước được bảo tồn, năng lực của thế hệ sau được phát triển và cả hai cùng hướng tới mục tiêu duy trì nền tảng tăng trưởng dài hạn.

Khi quá trình chuẩn bị được bắt đầu đủ sớm, "chuyển giao" sẽ không còn là một thời điểm mang tính bước chuyển mang tính thời điểm, mà trở thành một quá trình kế thừa có lộ trình — giúp doanh nghiệp gia đình gìn giữ những giá trị đã được gây dựng, đồng thời tạo nền tảng để tiếp tục phát triển qua nhiều thế hệ.