Giữa cái lạnh khắc nghiệt của mùa đông, một buổi chiều, bà Tâm (Ninh Bình) từ chợ trở về tay xách một túi lê vàng ươm. Hương thơm của lê nấu với đường phèn dần lan toả trong nhà. Đó là truyền thống không thể thiếu của gia đình vào giai đoạn lạnh nhất năm, và theo bà, nó có thể xua tan khô lạnh của cả mùa đông.
Trong khoảng thời gian lạnh nhất trong năm, dù bạn ở miền Bắc khô lạnh buốt giá hay miền Nam se se rét, thì tình trạng "khô và lạnh" luôn là điểm khó chịu nhất. Trong môi trường phòng có sưởi ấm, không khí thường rất khô, ra ngoài thì lạnh khiến cơ thể mất nước, dẫn tới da khô, ngứa, họng khô rát, mắt dễ mỏi và thậm chí mất ngủ vào ban đêm. Theo y học cổ truyền, dưỡng sinh đúng cách trong giai đoạn này cần chú trọng "làm ẩm - dưỡng gan - an thần", và thiên nhiên đã ban tặng cho chúng ta 5 loại quả theo mùa rất phù hợp để đáp ứng những nhu cầu ấy.
1. Lê
Trong thời điểm lạnh nhất năm, lê là loại quả kinh điển nhất. Với hàm lượng nước trên 85%, nó là nguồn cung cấp nước tự nhiên tuyệt vời. Theo y học cổ truyền, lê có vị ngọt, tính mát, quy vào kinh phế và vị, giúp sinh tân dưỡng âm, thanh nhiệt hóa đờm, rất hợp với mùa hanh khô.
Theo phân tích dinh dưỡng hiện đại, lê giàu chất xơ, đặc biệt là chất xơ không hòa tan, giúp tăng vận động ruột và hỗ trợ phòng ngừa táo bón, điều dễ gặp khi hoạt động giảm và uống ít nước vào mùa lạnh. Các thành phần như sorbitol và xylose trong lê còn có tác dụng nhẹ nhàng kích thích tiêu hóa.
Cách dùng tốt nhất: Với người có tỳ vị hư lạnh hay dễ lạnh bụng, không nên ăn lê sống. Bạn có thể hầm lê với đường phèn, nhãn nhục và kỷ tử, vừa dưỡng ẩm vừa tránh lạnh bụng. Nếu ho nhiều đờm có thể thêm chút phấn thảo quyết minh.
2. Họ cam quýt
Cam, bưởi, quýt và quất đều là các loại trái cây mùa lạnh nhất năm rất phổ biến. Chúng chứa lượng lớn vitamin C, một chất chống oxy hóa mạnh giúp giảm cảm giác khô rát mắt do độ ẩm thấp và bảo vệ các tế bào khỏi stress oxy hóa.
Theo y học cổ truyền, màu xanh lá của một số loại cam quýt quy vào kinh can, có thể sơ can lý khí, góp phần hỗ trợ chức năng gan và giảm căng thẳng. Vỏ trắng bên trong quả chứa rutin, chất này được cho là giúp tăn g sức bền thành mạch, phòng chống tình trạng lạnh làm mạch máu co lại.
Cách dùng: Ăn trực tiếp phần ruột quả khi tươi; vỏ cam giã nát hãm nước ấm là một đồ uống nhẹ nhàng, thơm ngon. Chú ý người có đường huyết cao hoặc đang dùng thuốc hạ mỡ máu nên cân nhắc lượng sử dụng vì vỏ một số loại như bưởi có thể tương tác thuốc.
3. Táo đỏ khô
Táo đỏ cũng là một loại quả rất phù hợp mùa lạnh. Trong y học cổ truyền, táo đỏ có vị ngọt, tính ấm, quy kinh tỳ, vị và tâm, giúp bổ khí dưỡng huyết, an thần, rất hữu ích khi trời lạnh dễ suy nhược, mất ngủ.
Táo đỏ cung cấp vitamin, khoáng chất và các nucleotide tự nhiên, có thể hỗ trợ chuyển hóa tế bào và tăng cường miễn dịch. Ăn táo đỏ với gạo hoặc hầm cùng các nguyên liệu khác còn là cách truyền thống giúp cơ thể cân bằng trong mùa đông.
Cách dùng: Ngâm táo đỏ khô qua nước ấm, rồi nấu cháo hoặc hầm cùng hạt sen, đậu đỏ; uống 1 chén nhỏ trước khi ngủ sẽ giúp tâm an, ngủ sâu hơn.
4. Long nhãn
Long nhãn (hay còn gọi là nhãn khô) là loại quả có tác dụng bổ ích tâm tỳ, dưỡng huyết và an thần theo y học cổ truyền. Nó đặc biệt phù hợp với những người hay lo lắng, tinh thần căng thẳng hoặc giấc ngủ chập chờn trong mùa lạnh.
Trong các món hầm hoặc trà thuốc đông y, long nhãn thường được kết hợp với táo đỏ để tăng hiệu quả dưỡng tâm và hỗ trợ tiêu hóa.
5. Chuối
Chuối được gọi là "quả của niềm vui" nhờ chứa tryptophan, một tiền chất giúp cơ thể sản xuất serotonin và melatonin, hai chất liên quan đến cảm xúc tích cực và điều chỉnh giấc ngủ.
Ngoài ra, chuối còn là nguồn kali tự nhiên, có vai trò cân bằng điện giải và giảm tình trạng chuột rút do thời tiết lạnh.
Cách dùng: Ăn chuối chín tự nhiên; có thể kết hợp với sữa ấm hoặc yến mạch để làm đồ uống nhẹ nhàng trước khi ngủ, vừa ấm bụng vừa dễ đi vào giấc ngủ.
(Ảnh minh họa: Internet)
(Nguồn: QQ)
