Theo dữ liệu mới nhất từ Cơ quan Năng lượng Quốc gia Trung Quốc (NEA), đến quý I/2026, quốc gia này đã sở hữu hơn 21 triệu điểm sạc xe điện, tăng khoảng 50% so với cùng kỳ năm trước và phủ gần như toàn bộ các trạm dừng trên hệ thống cao tốc.
Trong khi nhiều nước vẫn đang loay hoay với bài toán "đi xe điện có đủ chỗ sạc hay không", Trung Quốc lại bước sang một giai đoạn khác: hạ tầng sạc giờ đây không chỉ giúp người dân di chuyển, mà còn đang thay đổi cách họ đi du lịch, nghỉ ngơi và thậm chí là định nghĩa lại chiếc ô tô.
Du lịch bằng xe điện
Giới truyền thông cho hay ngày càng nhiều người Trung Quốc không còn xem SUV điện là phương tiện đưa họ từ điểm A đến điểm B. Với họ, đó là một căn hộ mini có thể ngủ qua đêm, nấu ăn, làm việc và tận hưởng kỳ nghỉ mà không cần đặt khách sạn.
Câu chuyện bắt đầu từ Junya Zhen và Jie Cui, hai cựu giáo viên tại tỉnh Hà Bắc. Năm 2023, họ quyết định nghỉ việc để rong ruổi khắp Trung Quốc bằng chiếc Wey Lanshan, mẫu SUV hybrid của Great Wall Motor.
Ban ngày, cặp đôi vừa lái xe vừa phát trực tiếp trên Douyin và Xiaohongshu, tự nấu ăn và nghỉ trưa ngay trên hàng ghế sau có thể gập phẳng thành giường. Buổi tối, họ dừng xe giữa những khung cảnh thiên nhiên ở Vân Nam hay Tây Tạng, tiếp tục livestream, giới thiệu thiết bị cắm trại và chia sẻ cuộc sống "sống trên xe" với hơn nửa triệu người theo dõi.
Nếu chỉ vài năm trước, ngủ trong ô tô thường gắn với sự bất tiện hoặc tình thế bất đắc dĩ, thì ngày nay điều đó đang trở thành một lựa chọn chủ động. Bloomberg nhận định "car camping" (cắm trại bằng ô tô) đang phát triển thành một nền kinh tế trị giá hàng chục tỷ USD tại Trung Quốc.
Đằng sau xu hướng này là sự hội tụ của ba yếu tố: hạ tầng sạc lớn nhất thế giới, cuộc cạnh tranh khốc liệt của ngành xe điện và bối cảnh kinh tế khiến người dân ngày càng quan tâm đến những kỳ nghỉ tiết kiệm chi phí.
Theo báo cáo Global EV Outlook 2026 của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), Trung Quốc hiện sở hữu hơn 65% tổng số điểm sạc công cộng trên toàn cầu và chiếm hơn 80% số bộ sạc nhanh. Cuối năm 2025, nước này đã có trên 20 triệu điểm sạc, đủ phục vụ hơn 40 triệu xe năng lượng mới đang lưu thông.
Đặc biệt, hơn 98% các khu dịch vụ trên đường cao tốc đã được trang bị trạm sạc, tạo điều kiện để xe điện có thể thực hiện các chuyến đi đường dài mà không còn nỗi lo hết pin.
Chính hạ tầng này đã mở đường cho một lối sống hoàn toàn mới. Thay vì lên kế hoạch quanh khách sạn hay nhà nghỉ, nhiều gia đình giờ chỉ cần tìm được một điểm đỗ xe có trạm sạc là đã có thể biến chiếc SUV thành nơi nghỉ ngơi qua đêm.
Xu hướng này cũng phản ánh sự thay đổi trong tư duy thiết kế xe điện của các hãng Trung Quốc. Nếu trước đây các nhà sản xuất cạnh tranh bằng quãng đường di chuyển hay khả năng tăng tốc, thì nay họ bắt đầu bán "trải nghiệm sống".
Từ năm 2022, hàng loạt hãng xe như XPeng, Li Auto, BYD, Great Wall Motor hay Rox Motor Tech liên tục bổ sung các tính năng dành riêng cho cắm trại.
Chỉ với một nút bấm, hàng ghế sau có thể gập thành mặt phẳng hoàn toàn để tạo thành giường ngủ. Điều hòa có thể duy trì nhiệt độ ổn định suốt đêm nhờ nguồn điện từ bộ pin dung lượng lớn. Xe cũng có thể cấp điện cho bếp từ, máy pha cà phê, tủ lạnh mini, máy chiếu 4K hay hệ thống chiếu sáng ngoài trời thông qua công nghệ V2L (Vehicle-to-Load).
XPeng thậm chí còn tích hợp chế độ "Sleep Mode", phát tiếng sóng biển, tiếng mưa hoặc tiếng lửa trại nhằm giúp người dùng dễ ngủ hơn. Trong khi đó, Rox Motor Tech phát triển phiên bản SUV có thêm bếp từ và vòi nước đặt ở phía sau xe, biến cốp xe thành một căn bếp di động.
Điều đáng chú ý là những tính năng này không chỉ phục vụ các chuyến du lịch. Theo Daniel Wu, lãnh đạo phụ trách thương hiệu toàn cầu của XPeng, rất nhiều người Trung Quốc sử dụng xe như một "không gian sống thứ ba". Sau giờ làm, họ ngồi lại trong xe thêm khoảng một tiếng để chơi game, xem phim hoặc nghỉ ngơi trước khi trở về nhà.
Trong bối cảnh nhiều gia đình Trung Quốc vẫn sống nhiều thế hệ dưới một mái nhà, chiếc xe ngày càng trở thành nơi riêng tư hiếm hoi.
Đại dịch Covid-19 cũng được xem là chất xúc tác quan trọng. Các đợt phong tỏa nghiêm ngặt khiến du lịch nước ngoài gần như đóng băng trong nhiều năm, thúc đẩy làn sóng glamping và cắm trại nội địa. Khi người tiêu dùng dần quen với việc nghỉ dưỡng ngoài trời, nhu cầu về những chiếc xe có thể ngủ qua đêm cũng tăng theo.
Đến nay, xu hướng này còn được thúc đẩy bởi yếu tố kinh tế. Trong bối cảnh thị trường bất động sản suy giảm và áp lực chi tiêu gia tăng, nhiều gia đình Trung Quốc tìm cách cắt giảm ngân sách du lịch.
Theo truyền thông nhà nước, kỳ nghỉ Quốc tế Lao động năm 2026 ghi nhận khoảng 325 triệu chuyến đi nội địa, tăng 3,6% so với cùng kỳ, nhưng tổng chi tiêu chỉ tăng 2,9%, cho thấy người dân ngày càng thắt chặt hầu bao.
Trong khi đó, Deutsche Bank cho biết doanh thu trên mỗi phòng khách sạn khả dụng tại Trung Quốc đang tăng nhanh hơn mức trung bình toàn cầu. Vào các mùa cao điểm như Tết Nguyên đán hay kỳ nghỉ hè, giá phòng tại nhiều điểm du lịch nổi tiếng có thể tăng gấp ba lần. Với nhiều người, ngủ ngay trên chiếc SUV điện trở thành giải pháp tiết kiệm mà vẫn đảm bảo sự tiện nghi.
Hệ sinh thái tiêu dùng
Không chỉ ngành ô tô hưởng lợi, một hệ sinh thái tiêu dùng hoàn toàn mới cũng đang hình thành.
Theo iiMedia Research, thị trường cắm trại Trung Quốc được dự báo sẽ đạt khoảng 72 tỷ USD vào năm 2030, gần gấp đôi quy mô năm 2024.
Trên Taobao và JD.com, hàng nghìn sản phẩm phục vụ "car camping" như đệm hơi thiết kế riêng cho từng mẫu SUV, rèm che cửa kính, bàn gắn vô-lăng, lều nối với xe hay bộ bếp dã ngoại đang bán rất chạy. Một mẫu đệm ngủ giá chỉ 109 nhân dân tệ đã tiêu thụ hơn 600.000 chiếc trên JD.com.
Doanh nhân Dan Deng, người sáng lập một thương hiệu chuyên sản xuất đệm ngủ cho ô tô, cho biết doanh thu công ty đã đạt khoảng 10 triệu USD mỗi năm và kỳ vọng tiếp tục tăng mạnh. Theo ông, nhu cầu không còn giới hạn ở những người đi cắm trại cuối tuần mà mở rộng sang cả những người thường xuyên ngủ trưa hoặc nghỉ ngơi trên xe trong các chuyến công tác.
Sức lan tỏa của xu hướng này còn được khuếch đại bởi mạng xã hội. Hashtag về cuộc sống cắm trại bằng ô tô trên Douyin đã thu hút hơn 9,2 tỷ lượt xem. Các video hướng dẫn biến SUV thành phòng ngủ, giới thiệu phụ kiện hay chia sẻ địa điểm nghỉ qua đêm liên tục xuất hiện, tạo thành một cộng đồng đông đảo.
Tuy nhiên, mặt trái cũng bắt đầu xuất hiện. Một số địa phương ghi nhận tình trạng người cắm trại chiếm dụng bãi đỗ xe công cộng, nấu ăn trong công viên hoặc để lại rác thải. Nhiều thành phố như Thâm Quyến, Tam Á, Bắc Hải hay Thụy Lệ đã siết quy định về đỗ xe qua đêm và yêu cầu du khách sử dụng các khu cắm trại được cấp phép.
Dẫu vậy, điều đáng chú ý nhất không nằm ở việc người Trung Quốc tiết kiệm được bao nhiêu tiền khách sạn, mà ở cách ngành xe điện đang mở rộng vai trò của chiếc ô tô.
Trong nhiều năm, các hãng xe cạnh tranh bằng công suất động cơ, quãng đường di chuyển hay khả năng tự lái. Giờ đây, khi hạ tầng sạc đã đủ hoàn thiện và công nghệ pin ngày càng mạnh, cuộc cạnh tranh đang chuyển sang một câu hỏi khác: chiếc xe có thể trở thành một phần của cuộc sống hàng ngày đến mức nào.
Nếu smartphone từng được ví như "chiếc máy tính bỏ túi", thì tại Trung Quốc, SUV điện đang dần trở thành "căn hộ di động". Và đó có thể là một trong những hướng phát triển đáng chú ý nhất của ngành công nghiệp ô tô trong thập kỷ tới, khi giá trị của chiếc xe không còn chỉ nằm ở việc đưa con người đến nơi họ muốn, mà còn ở việc biến chính hành trình thành một trải nghiệm sống.
*Nguồn: Chinadaily, IEA, CNEVPost
