Chính phủ vừa ban hành Nghị định 243/2026/NĐ-CP, sửa đổi một số cơ chế về phát triển năng lượng tái tạo và mua bán điện trực tiếp. Quy định mới có hiệu lực từ ngày 26/6.
Điểm đáng chú ý là sản lượng điện dư từ hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ được phép bán lên lưới với tỷ lệ tối đa 50% sản lượng phát, theo thỏa thuận giữa bên mua và bên bán. Mức này cao hơn đáng kể so với tỷ lệ 20% trước đây.
Từ nay đến cuối năm 2030, tỷ lệ mua bán điện dư thậm chí có thể cao hơn 50% nếu lưới điện tại khu vực đấu nối còn khả năng tiếp nhận và bảo đảm vận hành an toàn hệ thống.
Với người dân, thay đổi này giúp hệ thống điện mặt trời mái nhà trở nên linh hoạt hơn. Trước đây, nhiều hộ gia đình lắp điện mặt trời chủ yếu để tự dùng, trong khi phần điện phát dư vào ban ngày có thể không được khai thác hiệu quả. Khi được bán lại phần điện dư, người dân có thêm nguồn thu, đồng thời giảm lãng phí điện phát ra từ mái nhà.
Cơ chế mới cũng mở rộng nhóm được bán điện dư, gồm hộ dân sử dụng nhà ở riêng lẻ, công trình công sở, các hệ thống đấu nối lưới điện hạ áp hoặc phù hợp với quy hoạch phát triển điện lực. EVN là đơn vị mua điện dư từ các tổ chức, cá nhân đủ điều kiện. Giá mua được tính theo mức bình quân liền kề của thị trường điện do cơ quan điều hành công bố.
Những tấm pin năng lượng mặt trời tại Thanh Hóa. Báo Thanh Hóa
Riêng tại khu vực miền núi, biên giới, hải đảo chưa được cấp điện lưới, sản lượng điện dư từ hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu được mua bán không giới hạn tỷ lệ. Toàn bộ lượng điện phát lên lưới được thanh toán theo số liệu đo đếm tại công tơ. Khi các khu vực này có lưới điện quốc gia, tỷ lệ mua bán sẽ áp dụng theo quy định chung.
Không chỉ có ý nghĩa với hộ dân, quy định mới còn mở thêm dư địa cho nhóm doanh nghiệp trong chuỗi điện mặt trời mái nhà, từ cung cấp tấm pin, inverter, pin lưu trữ, thiết bị đo đếm đến thi công, bảo trì và vận hành hệ thống. Khi cơ chế bán điện dư rõ ràng hơn, nhu cầu lắp đặt tại hộ gia đình, công sở, nhà xưởng và các công trình hạ áp có thể được thúc đẩy.
Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, đến năm 2030, mục tiêu đặt ra là 50% tòa nhà công sở và nhà dân sử dụng điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu. Hiện cả nước có khoảng 103.000 hệ thống điện mặt trời mái nhà với tổng công suất lắp đặt hơn 9.500 MW.
Việc nới tỷ lệ bán điện dư được xem là một bước tháo gỡ quan trọng, giúp người dân có thêm động lực đầu tư điện mặt trời mái nhà, đồng thời bổ sung nguồn điện phân tán tại chỗ, giảm áp lực lên hệ thống truyền tải trong bối cảnh nhu cầu điện tiếp tục tăng.
