21h, ở Thâm Quyến, Trung Quốc, trời lạnh 10 độ C, bên trong cách cửa của một ngân hàng thuộc Big4 ở Trung Quốc, một nữ nhân viên mới pha vội ly mì để lót dạ vì sực nhớ chưa ăn tối. Nhìn qua đồng nghiệp vẫn đang "vò đầu" bên một núi giấy tờ cùng màn hình máy tính vẫn để cỡ sáng nhất.
"Những ngày này, sau 18h chiều hay sau 0h tối đều như nhau - ý là chúng tôi sẽ tan ca khuya như vậy bởi khi các giao dịch với khách hàng ngưng lại thì cũng là lúc chúng tôi xử lý 1001 về giao dịch, kế hoạch, báo cáo và cũng phải chạy KPI doanh số cuối năm. Cứ như 1 ngày phải có 48h chúng tôi mới sống như những con người bình thường: ăn cơm 3 bữa, ngủ đủ 8 tiếng được, còn giờ thì tất cả gộp làm một", T.L. chia sẻ trên trang Xiaohongshu cá nhân, cùng hình ảnh ly mì.
Ly mì "cứu đói" khi tăng ca. Ảnh: Xiaohongshu
Chẳng khác hơn là bao là chiếc video chỉ vài giây, quay cảnh các nhân viên ngân hàng cả nam lẫn nữ đều đang cắm cúi làm việc, trên người vẫn là bộ đồng phục ngân hàng. Chuyện sẽ chẳng có gì đáng bàn khi đây là lúc 23h kém, và họ đã như thế trong suốt 1 tuần, chưa có dấu hiệu dừng lại....
Tất cả dường như không có dấu hiệu nghỉ ngơi, đang làm việc không ngừng nghỉ mà chưa thể xong việc. Clip: Douyin.
Đây không phải câu chuyện cá nhân mà là thực tế phổ biến ở nhiều ngân hàng lớn Trung Quốc dịp cuối năm, trước Tết Nguyên Đán 2026. Nhân viên lao vào cuộc chạy đua đạt KPI để hy vọng nhận thưởng Tết - thứ được ví như "bát cơm vàng" mà người ngoài nhìn vào chỉ biết ước ao.
Làm gì có chuyện dễ dàng nhận 250 triệu thưởng Tết
Nhiều người nghĩ làm ngân hàng lớn thì thưởng Tết ít nhất 6-8 tháng lương, vài chục nghìn nhân dân tệ dễ dàng. Đặc biệt là ở những ngân hàng thuộc Big4 ở Trung Quốc: Ngân hàng Công Thương Trung Quốc (ICBC), Ngân hàng Xây dựng Trung Quốc (CCB), Ngân hàng Nông nghiệp Trung Quốc (ABC), và Ngân hàng Trung Quốc (BOC) - nơi có mức thưởng Tết cao, với mức trung bình 2-6 tháng lương cho nhân viên cơ sở, theo dữ liệu từ Sina Finance năm 2025.
Nhưng thực tế khác xa, mức thưởng cao chủ yếu dành cho lãnh đạo hoặc người xuất sắc hiếm hoi. Với nhân viên cơ sở, lương tháng cơ bản không cao, thưởng mới là phần lớn thu nhập - và phụ thuộc hoàn toàn vào hiệu suất, thành tích cuối năm. Chỉ những người dấn thân vào ngành mới thấu hiểu đánh đổi cho mức thưởng cao này là biết bao áp lực mà không phải ai cũng chịu được.
Bởi thế mới có cảnh tượng bên trong các ngân hàng thậm chí còn không tắt đèn suốt nhiều tuần cuối năm, dù là người trẻ hay đã lập gia đình, đều sẵn sàng ở lại tăng ca tới sáng.
1h sáng, Bắc Kinh đã chìm sâu vào giấc ngủ lạnh giá, nhưng tầng cao tòa nhà tài chính quận Triều Dương vẫn sáng đèn. Tiểu Lý (26 tuổi, nhân viên của một ngân hàng lớn ở Thượng Hải) dụi mắt trước màn hình máy tính, tay gõ lia lịa báo cáo vay vốn.
Ảnh: Xiaohongshu.
Hồ sơ, giấy tờ - có quá nhiều vấn đề cẩn xử lý. Ảnh: Xiaohongshu.
"Làm hơn 5 năm, lương tháng khoảng 8.000-10.000 tệ (30-37 triệu đồng) ở thành phố lớn. Thưởng năm nay khoảng 3-4 tháng, khoảng 32-40 nghìn nhân dân tệ (120-150 triệu đồng), nghe hậu hĩnh, nhưng để đạt chỉ tiêu vay doanh nghiệp và huy động tiền gửi, tôi làm 12-14 tiếng/ngày.
Trước Tết khách rút tiền ồ ạt, hồ sơ chất đống, phải ở lại đến 2-3 giờ sáng, mang sẵn quần áo ngủ văn phòng cả tuần. Có khi nắng mưa chạy khách tỉnh lẻ, tự bỏ tiền mời cơm để thuyết phục ký hợp đồng. Không đạt KPI thì thưởng giảm mạnh, sếp còn đánh giá 'không nỗ lực'. Nhìn bạn bè về quê sum họp, mình ngồi máy tính tự hỏi: Liệu có đáng không? Năm ngoái chi nhánh kém, thưởng chỉ 2 tháng dù cá nhân tôi cố gắng", Tiểu Lý chia sẻ.
Tiểu Vương (32 tuổi, quản lý rủi ro cho một ngân hàng ở Bắc Kinh) mấy hôm nay ăn uống qua loa, bàn làm việc ngổn ngang mì gói, bánh bao và trà sữa để "cầm cự" qua ca đêm.
"Cuối năm chạy KPI tiền gửi, vay mượn ngập đầu, ngủ văn phòng là chuyện thường. Năm ngoái thưởng 4 tháng nghe oai, nhưng là dồn công sức cả năm, nắng mưa chạy khách, tự bỏ tiền mời chè để kéo doanh số" , anh kể.
Tiểu Vương cho biết đơn vị mà anh đang làm việc thường đánh giá thưởng Tết theo hiệu suất công việc cả năm, nghĩa là trong năm nếu có thành tích thì cũng dồn đến cuối năm, nên thực tế thì không quá cao như mọi người nhìn vào. Hơn nữa, vào giai đoạn cuối năm, anh thường bắt đầu một ngày lúc 7h sáng và tan ca khúc 23h khuya, lặp đi lặp lại.
Năm ngoái, Tiểu Vương được thưởng 60 nghìn nhân dân tệ (khoảng 250 triệu đồng). Anh cho biết vì số tiền thưởng cao, hơn nữa hiệu quả làm việc của một ngân hàng trong một năm cũng ảnh hưởng đến tiền lương, thưởng của các thành viên nên ai cũng cố gắng hết mức có thể. Dù là nam hay nữ, đã lập gia đình hay còn độc thân thì đều chấp nhận thiếu ngủ, bớt ăn, không quan tâm kịp cho gia đình những ngày này để làm hết mức có thể. Với nhiều người, tiền thưởng gần như trở thành “phao cứu sinh” của cả năm.
Một nam nhân viên ngủ luôn ở công ty. Ảnh: Xiaohongshu.
Một nhân viên chi nhánh tỉnh lẻ chia sẻ góc nhìn khác: "Ở nơi kinh tế khó khăn hơn, lương cơ bản thấp, thưởng chỉ 2 tháng vì chi nhánh không đạt tốt. Cuối năm bận tư vấn mùa vụ, chạy đồng gặp khách hàng, ăn uống thất thường, ốm vặt triền miên. Thưởng không phải từ trên trời rơi xuống, mà từ hiệu suất cả năm - không chạy KPI thì sống sao? Năm ngoái chờ thưởng đến giữa năm, Tết thiếu thốn, gia đình cãi vã."
Khi thưởng Tết là cái giá của sức lao động, chứ không phải phần thưởng
Đó gần như là quy luật bất thành văn trong ngành: chỉ sau khi trải qua một năm chạy đua với KPI và hiệu suất, nhân viên ngân hàng mới chạm tay tới khoản thưởng Tết. Và, ngay cả khi đã nỗ lực, cố gắng thì không phải lúc nào cũng đủ KPI, hiệu suất để nhận thưởng.
Bức tranh ấy không chỉ xuất hiện ở Big4 mà còn phổ biến tại nhiều ngân hàng Trung Quốc, khi nhân viên đồng loạt lao vào “cuộc chạy đua” chỉ tiêu cuối năm với hy vọng có được khoản thưởng Tết - thứ vẫn được gọi là “bát cơm vàng”, nhưng thực tế đi kèm vô số đánh đổi. Đặc biệt vào giai đoạn cận Tết, khối lượng công việc tăng vọt, từ xử lý hồ sơ tồn đọng, giải ngân, huy động vốn cho tới hoàn tất các báo cáo tổng kết năm.
Theo Securities Times , tiền thưởng trong ngành ngân hàng phụ thuộc trực tiếp vào lợi nhuận mà cá nhân và đơn vị đó tạo ra, cũng như tỷ lệ hoàn thành KPI trong suốt năm. Nguyên tắc “làm nhiều được nhiều” vì thế trở nên rất rõ ràng, nhưng đi kèm là áp lực không nhỏ. Nhân viên tuyến cơ sở phải trực tiếp chạy chỉ tiêu tiền gửi, cho vay, tìm kiếm khách hàng; trong khi đó, cấp quản lý có mức thưởng cao hơn nhưng gánh trên vai áp lực điều hành, doanh thu và trách nhiệm tập thể. Không ít ngân hàng còn siết chặt hoặc nâng KPI vào dịp cuối năm khi kết quả kinh doanh không đạt kỳ vọng.
Sở dĩ thưởng Tết trong ngành ngân hàng Trung Quốc được xem là “khủng” không phải vì lương tháng cao hay công việc nhàn nhã, mà bởi phần lớn thu nhập của người lao động đã được dồn vào cuối năm. Lương cơ bản chỉ đủ duy trì sinh hoạt, còn tiền thưởng mới là thước đo trực tiếp cho hiệu quả kinh doanh của từng cá nhân, phòng ban và chi nhánh. Khi ngân hàng làm ăn thuận lợi, tiền thưởng tăng theo; nhưng chỉ cần lợi nhuận chững lại, áp lực KPI lập tức đè nặng lên những người ở tuyến đầu.
Ành minh họa.
Có những khi mệt nhoài vẫn chẳng dám nghỉ ngơi. Ảnh minh họa.
Vì thế, để có được khoản thưởng Tết khiến người ngoài ngưỡng mộ, nhân viên ngân hàng buộc phải đánh đổi bằng thời gian, sức khỏe và đời sống cá nhân. Tăng ca triền miên, ăn uống thất thường, làm việc đến khuya trở thành chuyện quen thuộc trong những tháng cuối năm.
Tiền thưởng không đến từ may mắn, mà là kết quả của cả một năm căng mình trong guồng quay hiệu suất, nơi chỉ cần hụt chỉ tiêu, mọi nỗ lực có thể bị xóa nhòa.
Bên ngoài là con số thưởng Tết khiến nhiều người ao ước, nhưng bên trong là cuộc chạy đua không hồi kết với KPI. Với người trong ngành, thưởng Tết không đơn thuần là phần thưởng cuối năm, mà là cái giá nhận lại sau một năm làm việc đến kiệt sức, đủ để trang trải cuộc sống, nhưng cũng đủ để nhắc họ rằng, phía sau “bát cơm vàng” ấy luôn là những đánh đổi không hề nhỏ.
