Ảnh minh họa
Lào và Trung Quốc đã hoàn thành việc đấu nối toàn bộ đường dây truyền tải điện 500 kilovolt (kV) xuyên biên giới, đánh dấu bước tiến quan trọng trong hợp tác năng lượng giữa hai nước. Tuyến đường dự kiến sẽ chính thức vận hành thương mại vào tháng 4/2026, sau khi được kết nối kỹ thuật vào ngày 5/2.
Đường dây có tổng chiều dài 177,5 km, kết nối trạm biến áp 500 kV Nam Mo 3 tại tỉnh Oudomxay (Lào) với trạm biến áp 500 kV Xishuangbanna tại thành phố Jinghong, tỉnh Vân Nam (Trung Quốc). Trong đó, đoạn dài 32,5 km phía Lào do Công ty Truyền tải Điện Quốc gia Lào (EDL-T) phát triển, khởi công từ tháng 2/2025.
Khi đi vào hoạt động, tuyến truyền tải này cho phép trao đổi điện hai chiều với công suất tối đa 1,5 triệu kW, dự kiến truyền tải khoảng 3 tỷ kWh điện mỗi năm và giúp giảm khoảng 2,5 triệu tấn khí thải carbon, góp phần thúc đẩy sử dụng năng lượng sạch trong khu vực Lancang–Mekong.
Trong quá trình xây dựng, dự án áp dụng nhiều biện pháp bảo vệ môi trường như tối ưu hóa hướng tuyến, trồng rừng kết hợp, giúp giảm hơn 80% diện tích phá rừng dọc hành lang truyền tải. Các hành lang an toàn cũng được mở rộng nhằm giảm thiểu rủi ro cho cộng đồng dân cư xung quanh.
Theo giới chức hai nước, dự án mang lại nhiều lợi ích kinh tế – xã hội cho địa phương, bao gồm xây dựng một trường tiểu học, thành lập năm thư viện cộng đồng và tạo ra hàng trăm việc làm. Các chương trình đào tạo kỹ thuật cũng được triển khai nhằm nâng cao năng lực vận hành lưới điện cho lao động địa phương.
Việc hoàn thành đường dây 500 kV được kỳ vọng sẽ cải thiện an ninh năng lượng, nâng cao độ ổn định của hệ thống điện và hỗ trợ phát triển công nghiệp, kinh tế dài hạn tại Lào.
Song song đó, ngày 1/1/2026, dự án đường dây truyền tải 230 kV Thavieng–Mahaxay chính thức được khởi công, kết nối miền bắc và miền trung Lào. Dự án do EDL-T quản lý, trong đó Công ty Lưới điện miền Nam Trung Quốc (CSG) nắm giữ 90% cổ phần.
Lào hiện sở hữu tiềm năng thủy điện lớn nhờ địa hình đồi núi và hệ thống sông Mekong. Tính đến năm 2023, thủy điện chiếm gần 76% tổng sản lượng điện, đạt 38,8 TWh. Xuất khẩu điện đã trở thành nguồn thu ngoại tệ quan trọng, mang về hơn 2,6 tỷ USD trong năm 2024, tương đương gần 25% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước.
Tuy nhiên, dù là nước xuất khẩu điện ròng, Lào vẫn phải chi khoảng 177 triệu USD để nhập khẩu điện theo mùa trong năm 2024 do hệ thống truyền tải nội địa còn hạn chế, đặc biệt vào mùa khô khi sản lượng thủy điện suy giảm.
Trong bối cảnh đó, tuyến truyền tải 500 kV kết nối với Trung Quốc được kỳ vọng sẽ giúp Lào linh hoạt hơn trong cân đối cung – cầu điện năng, cho phép mua điện từ tỉnh Vân Nam khi cần thiết, qua đó giảm chi phí nhập khẩu và tăng tính ổn định cho hệ thống điện quốc gia.
