Nhiều gia đình có thói quen nấu một lần, ăn nhiều bữa hoặc cất thức ăn thừa vào tủ lạnh để hôm sau hâm lại. Đây là cách tiết kiệm thời gian, hạn chế lãng phí thực phẩm. Tuy nhiên, thức ăn đã nấu chín không đồng nghĩa với việc có thể bảo quản tùy ý rồi hâm nóng bao nhiêu lần cũng được.
Điều đáng lưu ý là vi khuẩn gây bệnh có thể phát triển khi thức ăn để ở nhiệt độ phòng quá lâu. Một số độc tố do vi khuẩn tạo ra cũng có thể không bị phá hủy hoàn toàn khi đun nóng lại. Vì vậy, muốn ăn đồ hâm nóng an toàn, điều quan trọng không chỉ nằm ở cách làm nóng mà còn ở khâu bảo quản trước đó.
1. Đừng để thức ăn chín ở nhiệt độ phòng quá lâu
Sau bữa ăn, nhiều người có thói quen để nguyên nồi canh, đĩa thịt hoặc hộp cơm trên bàn bếp, đến tối mới cất vào tủ lạnh. Đây là điều nên thay đổi.
Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), thức ăn dễ hỏng không nên để ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ; nếu nhiệt độ môi trường trên 32 độ C, thời gian này giảm xuống còn 1 giờ. Trong điều kiện thuận lợi, vi khuẩn có thể sinh sôi nhanh chóng trong thực phẩm.
Thức ăn thừa nên được chia vào các hộp sạch, nông, có nắp đậy và đưa vào tủ lạnh sớm. Không nhất thiết phải chờ thức ăn nguội hoàn toàn mới bảo quản; chia thành những phần nhỏ giúp thực phẩm nguội nhanh hơn.
Ngăn mát tủ lạnh nên duy trì ở mức 4 độ C trở xuống. Với thức ăn đã nấu chín và được bảo quản đúng cách, USDA khuyến nghị sử dụng phần lớn thức ăn thừa trong vòng 3-4 ngày. Nếu chưa có ý định ăn trong khoảng thời gian này, có thể cấp đông phù hợp.
2. Hâm nóng kỹ, không chỉ làm ấm bên ngoài
Một sai lầm thường gặp là chỉ hâm thức ăn đến khi thấy bốc hơi hoặc sờ bên ngoài hộp thấy nóng rồi cho rằng đã an toàn.
Trên thực tế, thức ăn có thể nóng không đều, đặc biệt khi dùng lò vi sóng. Bề mặt nóng nhưng phần giữa vẫn còn lạnh có thể khiến việc làm nóng không đạt yêu cầu.
USDA khuyến nghị hâm thức ăn thừa đến nhiệt độ bên trong khoảng 74 độ C. Khi dùng lò vi sóng, nên đậy thức ăn bằng nắp hoặc vật liệu chuyên dụng an toàn với lò, đảo hoặc xoay thức ăn giữa chừng để nhiệt phân bố đều. Sau khi hâm nóng, có thể để thức ăn nghỉ một thời gian ngắn theo hướng dẫn của thiết bị trước khi kiểm tra và ăn.
Với canh, súp, nước sốt, nên khuấy đều và đun sôi trở lại. Nếu thường xuyên hâm cơm, thịt, người dùng có thể cân nhắc sử dụng nhiệt kế thực phẩm để kiểm tra độ nóng bên trong thay vì chỉ dựa vào cảm giác.
3. Hạn chế hâm đi hâm lại cùng một món ăn
Một nồi thức ăn được hâm nóng nhiều lần, sau đó để nguội rồi lại cất vào tủ lạnh sẽ trải qua nhiều lần thay đổi nhiệt độ. Nếu quá trình này kéo dài hoặc bảo quản không đúng cách, nguy cơ vi khuẩn phát triển sẽ tăng lên.
Vì vậy, cách thực tế nhất là chia thức ăn thành từng phần vừa đủ cho mỗi bữa ngay từ đầu. Khi cần ăn, chỉ lấy phần dự định sử dụng ra hâm nóng; phần còn lại tiếp tục được bảo quản lạnh.
Cơ quan Tiêu chuẩn Thực phẩm Anh khuyến cáo chỉ nên hâm nóng thức ăn thừa một lần. Một số hướng dẫn an toàn thực phẩm khác có cách tiếp cận linh hoạt hơn trong những điều kiện bảo quản và hâm nóng được kiểm soát. Với bữa ăn gia đình, hạn chế hâm đi hâm lại vẫn là lựa chọn thận trọng và dễ thực hiện.
4. Đừng nghĩ thức ăn có mùi bình thường là chắc chắn an toàn
Nhiều người có thói quen ngửi hoặc nếm thử một chút thức ăn để kiểm tra xem món ăn có bị ôi thiu hay không. Tuy nhiên, cách này không đủ để xác định thực phẩm có an toàn hay không.
Một số vi khuẩn gây bệnh không làm thức ăn thay đổi rõ rệt về mùi, màu sắc hoặc hương vị. Ngược lại, nếu thức ăn có dấu hiệu bất thường, xuất hiện nấm mốc hoặc đã được để ngoài quá lâu, không nên cố tận dụng chỉ vì tiếc.
Đặc biệt, hâm nóng không phải biện pháp cứu vãn mọi loại thức ăn đã bảo quản sai cách. Một số độc tố do vi khuẩn tạo ra có khả năng chịu nhiệt, nên đun sôi hoặc quay lò vi sóng không bảo đảm loại bỏ được nguy cơ.
Nguyên tắc cần nhớ là nếu không chắc thức ăn đã được bảo quản an toàn, tốt nhất nên bỏ đi thay vì cố ăn sau khi hâm nóng.
5. Chú ý hơn với cơm nguội và những món dễ bảo quản sai cách
Cơm là món ăn quen thuộc trong bữa ăn gia đình nhưng cũng cần được xử lý cẩn thận khi muốn ăn lại. Gạo sống có thể chứa bào tử của vi khuẩn Bacillus cereus. Một số bào tử có thể tồn tại sau khi nấu; nếu cơm chín bị để ở nhiệt độ phòng quá lâu, vi khuẩn có thể phát triển và tạo độc tố.
Vấn đề không nằm ở việc cơm nguội tự thân có hại, mà ở cách làm nguội và bảo quản. Cơm thừa nên được làm nguội nhanh, chia phần nhỏ, bảo quản lạnh sớm và dùng trong thời gian ngắn. Cơ quan Tiêu chuẩn Thực phẩm Anh khuyến cáo cơm đã nấu nên được làm nguội nhanh, đưa vào tủ lạnh trong vòng 1 giờ, sử dụng trong vòng 24 giờ và chỉ hâm lại một lần.
Khi hâm cơm, cần làm nóng đều đến khi nóng bốc hơi khắp phần cơm, tránh chỉ làm nóng bề mặt. Nếu cơm đã để ngoài nhiều giờ, đặc biệt trong thời tiết nóng, không nên cho rằng hâm thật nóng là có thể ăn an toàn.
Với các món chứa thịt, cá, trứng, sữa hoặc nước sốt, nguyên tắc vẫn là bảo quản lạnh sớm, tránh nhiễm chéo giữa thực phẩm sống và chín, đồng thời hâm nóng kỹ trước khi ăn.
(Ảnh minh họa: Internet)
