Tôi từng nghĩ mình không phải người tiêu hoang. Tôi không mua đồ hiệu, không đi du lịch sang chảnh, cũng chẳng có thói quen ăn nhà hàng đắt tiền. Thế nhưng suốt một thời gian dài, tháng nào tôi cũng chỉ “đủ sống” trong vòng 2 tuần. Với mức lương 15 triệu, có tháng tôi tiêu tới 13 triệu chỉ trong nửa đầu tháng, rồi nửa cuối tháng thì chật vật xoay sở.
Lúc đầu tôi đổ lỗi cho đủ thứ: chi phí sinh hoạt tăng, giá thực phẩm không rẻ, bạn bè rủ rê nhiều. Nhưng cứ nghĩ vậy cũng chẳng giải quyết vấn đề gì, tôi buộc phải chấp nhận và thừa nhận mình đã sai trong cách chi tiêu.
Ảnh minh họa (Nguồn: Pinterest)
Thói quen đầu tiên của tôi là tiêu tiền theo cảm giác. Mỗi khi nhận lương, tôi có cảm giác “tài khoản đang dư dả”, thế là rất dễ gật đầu trước những khoản chi nhỏ: đặt vài cốc trà sữa, ăn tối ngoài quán thay vì nấu ăn, mua vài món đồ online vì thấy giảm giá. Mỗi lần thanh toán chỉ vài chục đến vài trăm nghìn nên tôi không thấy đáng kể, nhưng cộng dồn lại thì con số tăng rất nhanh.
Bên cạnh đó, tôi cũng không có bất kỳ kế hoạch chi tiêu nào. Tiền lương vào tài khoản rồi để đó, tiêu tới đâu hay tới đó. Khi đến giữa tháng nhìn lại, tôi mới giật mình vì phần lớn tiền đã biến mất mà bản thân cũng không nhớ mình đã chi cho những gì.
Tôi quyết định phải thay đổi. Không phải vì muốn trở thành người cực kỳ tiết kiệm, mà đơn giản là tôi không muốn tiếp tục sống trong cảm giác cuối tháng lúc nào cũng thiếu tiền.
1. Chia tiền ngay khi vừa nhận lương
Điều đầu tiên tôi làm là thay đổi cách giữ tiền. Trước đây, tôi để toàn bộ lương trong một tài khoản và tiêu từ đó, nên rất khó kiểm soát. Bây giờ, ngay khi nhận lương, tôi lập tức chia tiền ra thành nhiều phần khác nhau: tiền sinh hoạt cố định, tiền ăn uống, tiền tiết kiệm và một khoản nhỏ để chi tiêu cá nhân.
Ảnh minh họa (Nguồn: Pinterest)
Khi tiền đã được giới hạn từ đầu tháng, tôi buộc phải tiêu trong giới hạn của từng khoản. Ví dụ, nếu ngân sách ăn uống của tôi là 3 triệu cho cả tháng, tôi sẽ chia ra khoảng 750 nghìn mỗi tuần. Khi nhìn con số cụ thể như vậy, tôi tự nhiên thấy rõ ràng hơn và bớt tiêu bốc đồng.
2. Ghi lại mọi khoản chi trong ít nhất một tháng
Một thay đổi nhỏ nhưng mang lại hiệu quả lớn là tôi bắt đầu ghi lại các khoản chi tiêu. Không cần bảng tính phức tạp, tôi chỉ dùng ghi chú trong điện thoại. Bất cứ khi nào thanh toán, tôi ghi nhanh số tiền và mục đích.
Sau khoảng một tháng, tôi mới thật sự hiểu tiền của mình đang đi đâu. Tôi phát hiện ra mình chi khá nhiều cho những khoản tưởng như nhỏ: đồ uống, đồ ăn vặt, phí giao hàng, và những món mua online “cho vui”. Khi nhìn toàn bộ danh sách chi tiêu, tôi nhận ra có khá nhiều khoản hoàn toàn có thể cắt giảm mà không ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.
3. Đặt giới hạn cho những khoản chi dễ vượt mức
Một trong những lý do khiến tôi tiêu hết tiền quá nhanh là các khoản chi mang tính cảm xúc như ăn ngoài, mua sắm online hay cà phê với bạn bè. Vì vậy, tôi đặt ra giới hạn cụ thể cho những khoản này.
Ví dụ, mỗi tuần tôi chỉ cho phép mình ăn ngoài tối đa hai lần, hoặc đặt đồ uống không quá một vài lần. Điều này không có nghĩa là tôi cấm hoàn toàn những khoản chi đó, mà chỉ tạo ra một khung giới hạn để bản thân cân nhắc trước khi tiêu tiền. Khi biết mình chỉ có một số lần “được phép”, tôi bắt đầu lựa chọn kỹ hơn thay vì chi tiêu theo cảm hứng.
4. Tự động trích tiền tiết kiệm ngay đầu tháng
Trước đây tôi thường nghĩ sẽ tiết kiệm phần tiền còn lại cuối tháng, nhưng thực tế là hiếm khi còn lại bao nhiêu. Vì vậy, tôi đổi cách làm: tiết kiệm trước, tiêu sau.
Ảnh minh họa (Nguồn: Pinterest)
Ngay khi nhận lương, tôi chuyển một khoản cố định sang tài khoản tiết kiệm và coi như số tiền đó không tồn tại trong ngân sách chi tiêu nữa. Ban đầu con số này không cần quá lớn, chỉ cần đủ để tạo thói quen. Điều thú vị là khi phần tiền còn lại ít hơn, tôi lại tự nhiên chi tiêu cẩn thận hơn.
5. Tập trung vào những khoản chi thực sự có giá trị
Sau khi theo dõi chi tiêu một thời gian, tôi nhận ra có những khoản mình tiêu rất nhiều nhưng lại không mang lại cảm giác hài lòng lâu dài. Ví dụ như mua đồ linh tinh trên mạng hoặc đặt đồ ăn vì lười nấu. Khi bắt đầu chú ý hơn đến giá trị thực của từng khoản chi, tôi dần thay đổi cách tiêu tiền.
Thay vì mua nhiều thứ nhỏ lẻ, tôi ưu tiên những khoản chi khiến mình thật sự thấy đáng, chẳng hạn một cuốn sách hay, một khóa học ngắn hoặc một buổi gặp gỡ bạn bè lâu ngày. Khi chi tiêu có chọn lọc hơn, tôi cảm thấy tiền của mình được sử dụng hợp lý hơn.
Sau gần 6 tháng áp dụng những thay đổi này, tình hình tài chính của tôi bắt đầu khác đi. Tôi không còn rơi vào cảnh giữa tháng đã gần cạn tiền, và cuối tháng cũng không còn cảm giác phải “cầm cự”. Mức lương của tôi vẫn là 15 triệu, nhưng cách tôi sử dụng nó đã thay đổi hoàn toàn.
Điều tôi nhận ra là vấn đề không nằm ở việc kiếm được bao nhiêu tiền, mà ở cách mình quản lý và ưu tiên các khoản chi. Khi hiểu rõ tiền của mình đang đi đâu, việc kiểm soát chi tiêu trở nên dễ dàng hơn rất nhiều.
