Khi ngành hàng không cần một "đường băng" mới
Ngành hàng không Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với cả cơ hội và thách thức. Nhu cầu đi lại trong nước và quốc tế tiếp tục gia tăng, trong khi du lịch ngày càng trở thành một trong những ngành kinh tế quan trọng của đất nước. Điều này đặt ra yêu cầu mở rộng năng lực hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ và đa dạng hóa mô hình phát triển.
Trong bối cảnh đó, sự tham gia của khu vực kinh tế tư nhân đang được xem là một trong những yếu tố quan trọng, giúp tạo thêm động lực cho ngành hàng không.
Theo các chuyên gia, khi doanh nghiệp tư nhân tham gia vào lĩnh vực này, ngành hàng không không chỉ có thêm nguồn lực đầu tư mà còn có thêm những cách tiếp cận mới về quản trị và phát triển thị trường. Điều này có thể thúc đẩy cạnh tranh, nâng cao chất lượng dịch vụ và tạo thêm lựa chọn cho hành khách. PGS.TS Nguyễn Hồng Thái, Trưởng khoa Vận tải - Kinh tế, Trường Đại học Giao thông Vận tải, cho rằng việc khuyến khích khu vực tư nhân tham gia vào lĩnh vực hàng không là một xu hướng tất yếu trong quá trình phát triển.
Theo ông, nguyên tắc chung là những lĩnh vực mà khu vực tư nhân có thể tham gia và không ảnh hưởng đến các vấn đề chính trị, an ninh - quốc phòng thì Nhà nước nên tạo điều kiện để huy động nguồn lực xã hội. Hàng không, với vai trò kết nối các trung tâm kinh tế, du lịch và thương mại, là một trong những lĩnh vực như vậy.
Việc mở rộng sự tham gia của khu vực tư nhân có hai ý nghĩa quan trọng. Thứ nhất là giúp huy động thêm nguồn lực cho phát triển hạ tầng và dịch vụ hàng không. Thứ hai là tạo ra môi trường cạnh tranh đa dạng hơn, qua đó góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ của toàn ngành.
Chính sách mở đường cho hàng không tư nhân
Sự chuyển động của khu vực tư nhân trong ngành hàng không cũng diễn ra trong bối cảnh chính sách đang có nhiều thay đổi theo hướng khuyến khích huy động nguồn lực xã hội.
Một trong những dấu mốc quan trọng là Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân, trong đó khẳng định khu vực kinh tế tư nhân cần được bảo đảm bình đẳng trong tiếp cận các cơ hội kinh doanh và nguồn lực phát triển.
Theo bà Trịnh Thị Hương – Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể – Nghị quyết 68 là bước đột phá lớn về tư duy và chính sách đối với khu vực kinh tế tư nhân. "Hàng không là lĩnh vực đầu tư có điều kiện, đòi hỏi vốn lớn, công nghệ cao và quản trị phức tạp. Khi có những cải cách thể chế như Nghị quyết 68, cơ hội để doanh nghiệp tư nhân tham gia sâu hơn vào lĩnh vực này sẽ mở ra rõ ràng hơn", bà Hương nhận định.
Trong bối cảnh thị trường hàng không Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa tăng trưởng với mức tăng trưởng được dự báo có thể duy trì trên 10% trong nhiều năm tới, việc thu hút thêm nguồn lực xã hội hóa được xem là một hướng đi cần thiết để mở rộng năng lực của ngành.
Cảng HKQT Vân Đồn là sân bay tư nhân đầu tiên tại Việt Nam
Trong làn sóng đó, một số doanh nghiệp tư nhân đã bắt đầu tiếp cận lĩnh vực hàng không theo hướng xây dựng một hệ sinh thái rộng hơn, kết nối giữa hạ tầng, vận tải và du lịch. Sun Group là một ví dụ đáng chú ý cho cách tiếp cận này.
Trong những năm qua, tập đoàn này đã từng bước tham gia vào ngành hàng không theo hướng tiếp cận hình thành một hệ sinh thái. Từ việc đầu tư Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn vào năm 2018, sân bay tư nhân đầu tiên tại Việt Nam, đến phát triển hãng hàng không Sun Air trong lĩnh vực hàng không chung, và gần đây là sự ra đời của Sun PhuQuoc Airways trong phân khúc hàng không thương mại cùng việc tiếp nhận vận hành Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc.
Song song với đó, doanh nghiệp cũng tham gia vào công tác nghiên cứu và tài trợ quy hoạch hạ tầng hàng không tại một số địa phương như tại Phan Thiết, Côn Đảo hay Rạch Giá. Những động thái này cho thấy cách tiếp cận của doanh nghiệp tư nhân không chỉ dừng ở việc khai thác vận tải mà còn tham gia vào việc định hình hạ tầng hàng không trong dài hạn.
Hãng hàng không Sun PhuQuoc Airways
Trong hệ sinh thái đó, Sun PhuQuoc Airways được xem là một bước đi đáng chú ý khi là hãng bay duy nhất của Việt Nam tiếp cận ngành hàng không theo hướng gắn với chiến lược phát triển điểm đến. Hãng hàng không này phát triển mô hình bay "trục nan" lấy Phú Quốc làm tâm điểm để thu hút khách trên toàn thế giới đến đây trải nghiệm một hệ sinh thái liền mạch từ vui chơi, giải trí đến nghỉ dưỡng.
Theo PGS.TS Nguyễn Thiện Tống, chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực hàng không, mô hình kết hợp giữa hãng hàng không và hệ sinh thái du lịch có thể tạo ra lợi thế đáng kể cho doanh nghiệp. "Khi hãng hàng không gắn với một hệ sinh thái du lịch cụ thể, doanh nghiệp có thể chủ động nguồn khách, đồng thời xây dựng chuỗi dịch vụ đồng bộ từ vận chuyển, lưu trú đến trải nghiệm", ông nhận định.
Chuyến bay của SPA đưa hơn 200 khách từ Đài Loan (Trung Quốc) đến Phú Quốc, đánh dấu lần đầu tiên hãng "sải cánh" ra thị trường quốc tế
Đối với điểm đến đang "nổi như cồn" với bạn bè quốc tế như Phú Quốc, vai trò của kết nối hàng không càng trở nên quan trọng. Các đường bay thẳng không chỉ giúp rút ngắn hành trình mà còn mở ra khả năng tiếp cận trực tiếp các thị trường khách quốc tế. Trong bối cảnh đó, Sun PhuQuoc Airways được xem là cầu nối quan trọng giúp mở rộng khả năng kết nối quốc tế của Phú Quốc.
Từ câu chuyện của Sun PhuQuoc Airways, một câu hỏi lớn hơn cũng được đặt ra: liệu Việt Nam có thể hình thành những thương hiệu hàng không mạnh mang tầm khu vực và quốc tế hay không?
Trong Nghị quyết 68, một trong những mục tiêu quan trọng là hình thành và phát triển các tập đoàn kinh tế tư nhân có năng lực cạnh tranh khu vực và toàn cầu. Với ngành hàng không, lĩnh vực có mức độ hội nhập sâu rộng và tác động lan tỏa mạnh mẽ, mục tiêu này càng có ý nghĩa đặc biệt.
Nếu những mô hình mới như Sun PhuQuoc Airways phát huy hiệu quả, đây có thể là một hướng phát triển đáng chú ý cho ngành hàng không Việt Nam, nơi các hãng bay không chỉ đơn thuần là phương tiện vận chuyển, mà còn trở thành cầu nối giúp các điểm đến của Việt Nam kết nối sâu hơn với thế giới.
