Toàn bộ hợp tác xã mất trắng
Những ngày này, nông dân nhiều xã ở Nghệ An xuống đồng thu hoạch lúa hè thu. Tuy nhiên, thay vì niềm vui mùa gặt, trên nhiều cánh đồng, bà con không khỏi lo lắng khi những cây lúa trổ bông nhưng “không cúi đầu”.
“Lúa không cúi đầu là bị lép hạt. Năng suất vì thế giảm đáng kể so với kỳ vọng của người dân”, anh Trần Văn Tuấn (trú xã Bình Minh, Nghệ An) nói.
Nghệ An có khoảng 6.000ha lúa "không cúi đầu", lép hạt.
Tại xã Bình Minh (tỉnh Nghệ An), tình trạng lúa lép diễn ra trên diện rộng. Ông Nguyễn Hữu Vũ - Phó Chủ tịch UBND xã Bình Minh - cho biết, địa phương gieo cấy hơn 800 ha lúa hè thu, trong đó khoảng 2/3 diện tích bị lép hạt nặng. Dự kiến năng suất bình quân toàn xã vụ này chỉ đạt khoảng 32-33 tạ/ha.
Theo ông Vũ, đầu vụ, cây lúa sinh trưởng khá thuận lợi, nhiều diện tích phát triển tốt. Thế nhưng, khi bước vào giai đoạn trổ bông và ngậm sữa, thời tiết lại diễn biến bất lợi khiến nhiều bông lúa không thể kết hạt đầy đủ.
Tại xã Bình Minh, có tới 2/3 diện tích trong tổng số 800ha lúa hè thu bị lép hạt.
“Thời gian đầu cây lúa sinh trưởng tốt, nhưng đúng giai đoạn trổ bông, ngậm sữa thì gặp nắng nóng gay gắt rồi mưa lớn kéo dài. Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến quá trình làm hạt, dẫn đến tình trạng lép hạt”, ông Vũ cho biết.
Không riêng Bình Minh, tại xã Văn Kiều, nơi có hơn 1.100 ha lúa hè thu thì có gần một nửa diện tích bị lép hạt, kéo năng suất xuống thấp.
Ông Trần Trung Kiên (cán bộ Phòng Kinh tế xã Văn Kiều) cho biết, người dân đang khẩn trương thu hoạch những diện tích đến kỳ. Tuy nhiên, trên nhiều thửa ruộng, tỷ lệ hạt lép khá cao.
Lãnh đạo xã Văn Kiều kiểm tra các cánh đồng lúa lép hạt.
Nghiêm trọng nhất là tại xã Quỳnh Anh (tỉnh Nghệ An), nơi có khoảng hơn 1.000 ha lúa hè thu thì 100% diện tích bị ảnh hưởng ở các mức độ khác nhau. Thậm chí có nơi, người dân không thu hoạch vì sản lượng quá thấp.
Ông Đinh Ngọc Đoàn - Giám đốc HTX Nam Yên (xã Quỳnh Anh) - cho biết, hợp tác xã (khoảng 970 xã viên) gieo cấy 135ha lúa hè thu, tất cả coi như mất trắng.
“Lúa hè thu vừa rồi toàn bộ hợp tác xã mất trắng. Chỉ một vài hộ ra đồng gặt về nhưng chỉ được 20kg đến 30kg/sào. Còn lại, đa phần xã viên để lúa ngoài đồng không gặt vì gặt sẽ lỗ tiền công”.
Thời tiết bất lợi đúng lúc lúa làm đòng, trổ bông
Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Nghệ An, vụ hè thu năm 2026, toàn tỉnh gieo cấy hơn 68.000 ha lúa, gồm hơn 48.000 ha lúa hè thu và trên 20.000 ha lúa mùa.
Từ đầu vụ đến trước thời điểm lúa trổ, cây lúa nhìn chung sinh trưởng, phát triển khá. Tuy nhiên, khi bước vào giai đoạn làm đòng, trổ bông và ngậm sữa, thời tiết khắc nghiệt đã khiến tình trạng lép, lửng hạt xuất hiện trên diện rộng.
Lúa lép hạt khiến người dân thất thu.
Qua tổng hợp từ các địa phương, khoảng 6.000 ha lúa bị ảnh hưởng bởi tình trạng lép hạt. Trong đó, khoảng 2.100 ha bị lép nặng với tỷ lệ từ 30-70%; số diện tích còn lại bị ảnh hưởng ở mức nhẹ.
Tình trạng này tập trung chủ yếu tại khu vực Yên Thành, Nghi Lộc và Diễn Châu (cũ) - những địa bàn có nhiều diện tích lúa trổ sớm.
Theo cơ quan chuyên môn, diễn biến thời tiết bất thường, đặc biệt là nắng nóng gay gắt và mưa kéo dài trong thời kỳ làm đòng, trổ bông, ngậm sữa là yếu tố tác động lớn đến khả năng thụ phấn và hình thành hạt.
