Ẩn giữa vùng núi phía Tây một tỉnh Bắc Trung Bộ, ngôi làng này vẫn giữ được nhịp sống khá chậm. Buổi sáng, từ những căn nhà sàn, trước mắt du khách là núi rừng nối tiếp, ruộng lúa nằm thành từng lớp và những khoảng sương còn vương trên thung lũng.
Đi thêm một đoạn lên cao, khung cảnh lại thay đổi. Giữa rừng xuất hiện một hồ nước xanh được núi bao quanh, mặt nước những ngày lặng gió phản chiếu mây trời. Chính sự kết hợp giữa hồ, rừng, núi và những nếp nhà nhỏ khiến một số góc nhìn dễ gợi liên tưởng tới những làng miền núi Thụy Sĩ.
Nơi được nhắc đến là bản Bút , xã Nam Xuân, tỉnh Thanh Hóa .
Một hồ nước xanh nằm giữa đại ngàn, tạo nên khung cảnh đặc biệt cho ngôi làng vùng cao. (Ảnh: Báo Người lao động)
Ngôi làng dưới chân hồ nước giữa đại ngàn
Theo Báo và Phát thanh, Truyền hình Thanh Hóa, bản Bút là điểm du lịch cộng đồng của người Thái, gắn liền với hồ Pha Đay . Trong tiếng Thái, Pha Đay là tên của hồ nước nằm giữa vùng rừng tự nhiên, hiện trở thành một trong những điểm trải nghiệm nổi bật của khu vực.
Bản nằm giữa núi rừng, ruộng bậc thang và những nếp nhà sàn truyền thống. Theo thông tin từ Cổng thông tin của Đảng Cộng sản Việt Nam, khu vực bản Bút nằm dưới chân hồ Pha Đay, ở độ cao khoảng 1.200 m , khí hậu mát mẻ và vẫn lưu giữ không gian sống của cộng đồng người Thái.
Bản Bút nằm giữa núi rừng, ruộng bậc thang và những nếp nhà sàn truyền thống của đồng bào Thái. (Ảnh: Báo Thanh Hóa)
Nhìn từ trên cao, những mái nhà sàn nằm xen giữa ruộng lúa và các dãy núi. Thay vì các khu lưu trú xây mới đồng loạt, một số hộ dân tận dụng chính nhà sàn truyền thống để làm homestay , vừa đón khách vừa duy trì không gian sinh hoạt bản địa.
Điểm tạo nên sự khác biệt cho bản Bút là cảnh quan thay đổi khá rõ chỉ trong một hành trình ngắn. Ở dưới bản là ruộng, nhà sàn và những con đường nhỏ; càng lên cao, rừng càng dày, trước khi hồ Pha Đay xuất hiện giữa núi.
Theo Báo Văn Hóa, khu vực này được bao bọc bởi hơn 1.000 ha rừng tự nhiên . Không gian rừng, hồ, thung lũng và bản làng tạo nên một lớp cảnh quan tương đối nguyên sơ so với nhiều điểm du lịch cộng đồng đã phát triển mạnh.
Hồ nước nằm trên cao, xung quanh là rừng già
Nếu bản Bút là nơi du khách ở lại, hồ Pha Đay lại là một trong những điểm dễ gây ấn tượng nhất trong chuyến đi.
Báo Thanh Hóa cho biết hồ nằm giữa vùng núi, được bao quanh bởi rừng tự nhiên. Một nguồn khác của địa phương ghi nhận mặt hồ rộng khoảng 2,2 ha , độ sâu trung bình khoảng 6,7 m và nhận nước từ các mó nước trên núi.
Hồ Pha Đay là điểm trải nghiệm nổi bật, nơi du khách có thể chèo mảng giữa không gian rừng núi yên tĩnh. (Ảnh: Cục Du lịch Quốc gia)
Điều đáng chú ý là hồ không phải một công trình được tạo ra chỉ để phục vụ du lịch. Pha Đay từ lâu đã gắn với đời sống của người dân địa phương, cung cấp nguồn nước cho sinh hoạt và sản xuất trước khi dần được khai thác như một điểm trải nghiệm.
Theo tài liệu của tỉnh Thanh Hóa, khu vực hồ có thể tổ chức các hoạt động như cắm trại, chèo thuyền, thả lưới, câu cá và chụp ảnh. Xung quanh là quần thể rừng với nhiều cây gỗ lớn.
Nếu tới vào buổi sáng, mặt hồ thường là góc phù hợp để ngắm cảnh khi ánh sáng chưa quá gắt. Những ngày có sương, đường nét của núi và rừng phía xa trở nên mờ hơn, tạo cảm giác tách biệt với khu dân cư phía dưới.
Tuy nhiên, du khách không nên mặc định lúc nào cũng gặp sương hoặc mặt hồ phẳng lặng. Cảnh quan phụ thuộc khá nhiều vào thời tiết từng ngày.
Ruộng bậc thang, nhà sàn và một hang động ít người biết
Bản Bút không chỉ có hồ Pha Đay.
Các thửa ruộng bậc thang bao quanh khu dân cư thay đổi màu theo mùa. Giai đoạn lúa phát triển, cả thung lũng phủ màu xanh; tới mùa thu hoạch, những lớp ruộng chuyển dần sang vàng, nổi bật giữa nền núi rừng.
Bản Bút còn được kết nối với hang Cặp Đớp , một điểm khám phá nằm giữa khu rừng tự nhiên. Bên trong hang có hệ thống nhũ đá, suối ngầm và đặc biệt là nhiều vỏ ốc bám trên vách đá, tạo nên những mảng bề mặt khác lạ.
Từ trên cao, những thửa ruộng uốn theo sườn núi tạo thành nhiều lớp xanh xen giữa khu dân cư. (Ảnh: Mai Chau Hideaway Resort)
Nhờ vậy, du khách có thể xây dựng một hành trình gồm nhiều trải nghiệm thay vì chỉ tới chụp ảnh tại một điểm: ở nhà sàn, đi bộ quanh bản, ngắm ruộng, lên hồ Pha Đay rồi khám phá khu vực hang động nếu điều kiện cho phép.
Buổi tối, trải nghiệm lại chuyển sang đời sống cộng đồng. Người Thái ở bản Bút vẫn duy trì nhiều nét văn hóa truyền thống, từ kiến trúc nhà sàn, trang phục đến ẩm thực và các hoạt động văn nghệ dân gian.
Đến ngôi làng này vào mùa nào đẹp?
Nếu mục tiêu chính là ngắm ruộng bậc thang, khoảng tháng 9-10 là thời điểm đáng cân nhắc khi lúa bước vào giai đoạn chín. Một số nguồn du lịch tại địa phương cũng gợi ý khoảng tháng 4-6 nếu du khách thích sắc xanh của đồng ruộng.
Tuy nhiên, đi vào cuối năm vẫn có một lợi thế khác: không khí vùng núi mát hơn, lượng khách thường không quá đông và phù hợp với người muốn nghỉ trong không gian yên tĩnh.
Những ngôi nhà sàn truyền thống được người dân gìn giữ và một phần đã được cải tạo thành homestay phục vụ du khách. (Ảnh: Bộ Dân tộc và Tôn giáo)
Do bản nằm ở vùng cao và đường đi có những đoạn đèo dốc, thời tiết là yếu tố nên kiểm tra kỹ. Những ngày mưa lớn không phải lựa chọn lý tưởng vì đường núi có thể trơn, tầm nhìn giảm và một số hoạt động ngoài trời khó thực hiện.
Du khách nên mang giày có độ bám tốt, áo khoác mỏng và chuẩn bị tiền mặt bởi dịch vụ ở bản chưa đa dạng như các khu du lịch lớn.
Đi thế nào và nên dành bao lâu?
Bản Bút thuộc xã Nam Xuân, Thanh Hóa. Theo VnEconomy, địa điểm cách khu vực trung tâm tỉnh khoảng 150 km; hành trình vào bản có những đoạn đường quanh co men theo sườn núi.
Với khách xuất phát từ Hà Nội, nên dành ít nhất 2 ngày 1 đêm thay vì cố đi về trong ngày. Điều này giúp chuyến đi không quá vội và có thời gian trải nghiệm cả bản làng lẫn hồ Pha Đay.
Du khách có thể trải nghiệm đời sống bản địa, nghỉ nhà sàn và tham gia các hoạt động cộng đồng ngay tại bản Bút. (Ảnh: Bộ Dân tộc và Tôn giáo)
Ngày đầu có thể dành cho việc di chuyển, nhận homestay, đi bộ quanh bản và trải nghiệm đời sống người Thái. Sáng hôm sau, du khách lên khu vực hồ Pha Đay, sau đó có thể cân nhắc hang Cặp Đớp nếu thời tiết thuận lợi và có người địa phương hướng dẫn.
Khách muốn khám phá sâu hơn có thể kéo dài thành 3 ngày 2 đêm , kết hợp thêm các điểm vùng cao phía Tây Thanh Hóa. Với hang động hoặc đường rừng, không nên tự đi vào những khu vực chưa quen địa hình; lựa chọn người dẫn đường địa phương sẽ an toàn hơn.
Về ăn uống, trải nghiệm ở bản phù hợp với những món địa phương của người Thái, đặc biệt là các bữa ăn tại homestay. Du khách nên hỏi trước chủ nhà về suất ăn, chỗ nghỉ và các hoạt động có thể tổ chức trong thời gian lưu trú để chủ động lịch trình.
Ẩm thực bản Bút mang đậm nét của người Thái, với các món địa phương thường được phục vụ ngay tại homestay. (Ảnh: Bộ Dân tộc và Tôn giáo)
Không có những dãy khách sạn lớn hay phố mua sắm đông đúc, sức hút của ngôi làng này nằm ở sự kết hợp của những thứ khá giản dị: nhà sàn dưới chân núi, ruộng bậc thang, rừng già và một hồ nước nằm tách biệt trên cao. Với người đang tìm một chuyến đi chậm giữa thiên nhiên, bản Bút và hồ Pha Đay là cái tên còn khá mới để cân nhắc.
Theo Báo và Phát thanh, Truyền hình Thanh Hóa; Báo Văn Hóa; Cổng thông tin điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam
