Giá chạm đáy, nông dân “mất ăn mất ngủ”
Ghi nhận của PV Tiền Phong tại các nhà vườn, thương lái cho thấy, giá sầu riêng Ri6 tại TP. Cần Thơ loại A chỉ còn 43.000 đồng/kg, loại B mức 28.000 đồng/kg. Những vườn trái xấu, lép thậm chí chỉ bán được mức 22.000 đồng/kg. Giá này chỉ bằng 1/3 so với thời điểm tháng 3/2026. Với chi phí sản xuất khá cao, giá trên vẫn khiến nhà vườn lỗ, nếu không tham gia hợp tác xã để tối ưu quy trình.
Tại tỉnh Đồng Tháp, hiện giá sầu riêng Ri 6 bắt đầu tăng nhẹ, lên khoảng 30.000 đồng/kg (từ mức 25.000 đồng/kg tuần trước).
Giá sầu riêng bán tại vườn ở Đồng Tháp nhích nhẹ so với tuần trước, nhưng vẫn ở thấp.
Hiện, nhà vườn tại các xã Ngũ Hiệp, Long Tiên, Cái Bè (Đồng Tháp) hay Nhơn Ái, Phong Điền (TP. Cần Thơ) bước vào cao điểm thu hoạch sầu riêng Ri6 , niềm vui tới vụ không khỏa lấp được nỗi lo âu trên gương mặt nhà vườn.
Bà Phạm Thị Sáng ở ấp An Hòa, xã Cái Bè, tỉnh Đồng Tháp có 0,6 ha sầu riêng. Gia đình bà Sáng dành một nửa số cây cho trái trong mùa thuận này. “Năm trước Ri6 bán được 37.000 đồng/kg, đợt này thương lái mua xô chỉ hơn 20.000 đồng/kg. Năng suất thấp, giá lại quá rẻ, nhà tôi lỗ nặng” bà Sáng ngậm ngùi nói.
Cùng cảnh ngộ, ông Trần Văn Hai (xã Hội Cư, tỉnh Đồng Tháp) vừa thu hoạch xong 0,4 ha sầu riêng Ri 6 được hơn 3 tấn. Ông Hai cho biết, mức giá 25.000 đồng/kg không đủ bù đắp chi phí phân thuốc vốn đang rất cao.
Trước đó, lãnh đạo Cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) - cho biết, Cục đã ghi nhận các vướng mắc, đặc biệt về năng lực của hệ thống kiểm nghiệm Cadimi hiện nay. Cục đang rà soát lại toàn bộ hệ thống, đặc biệt là các phòng thuộc đơn vị chức năng để ưu tiên huy động năng lực phục vụ kiểm nghiệm; tham mưu Bộ ban hành văn bản chỉ đạo các địa phương và đơn vị chuyên ngành nhằm tăng cường năng lực hệ thống kiểm nghiệm trong thời gian tới.
Tắc "cửa ải” kiểm nghiệm
Nguyên nhân trực tiếp làm giá sầu riêng giảm sâu được xác định do siết chặt kiểm soát chỉ tiêu Cadimi và Vàng O từ phía thị trường Trung Quốc.
Tính đến đầu tháng 5, theo số liệu từ Bộ NN&MT cả nước chỉ còn khoảng 17 đơn vị được kiểm nghiệm vàng O và khoảng 15 đơn vị kiểm nghiệm Cadimi. Gây nên tình trạng quá tải trong khâu kiểm nghiệm, ách tắc xuất khẩu; một số đơn vị còn từ chối xét nghiệm sầu riêng từ một số khu vực có nguy cơ cao nhiễm Cadimi.
Quá tải xét nghiệm khiến khả năng tiêu thụ sầu riêng giảm, đẩy giá xuống sâu, nhiều nhà vườn mang sầu riêng ra vỉa hè bán lẻ mong gỡ gạc phần nào.
Trước tình hình sản lượng sầu riêng tháng 5 và tháng 6 ước đạt hơn 111.000 tấn, UBND tỉnh Đồng Tháp đã có công văn kiến nghị Bộ NN&MT yêu cầu các trung tâm kiểm nghiệm tăng công suất, cam kết không đột ngột ngưng nhận mẫu, phải báo trước ít nhất 7 ngày nếu ngưng. Bộ trao đổi với Hải quan Trung Quốc xem xét áp dụng cơ chế hậu kiểm, không đình chỉ phòng kiểm nghiệm đối với các sai lệch đơn lẻ để giảm áp lực cho hệ thống trong nước.
Về lâu dài, ông Nguyễn Phước Thiện - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp - yêu cầu, ngành nông nghiệp của tỉnh rà soát toàn bộ vùng trồng để lập bản đồ nguy cơ rủi ro nhiễm kim loại nặng, lấy mẫu đất để cảnh báo và hướng dẫn nông dân cải tạo.
Năm 2026, Đồng Tháp sẽ triển khai thí điểm áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản đối với ít nhất một cơ sở sơ chế, đóng gói sầu riêng trên địa bàn. Đây được xem là ‘chìa khóa’ để sầu riêng thoát khỏi những cú sốc về giá và rào cản kỹ thuật trong tương lai.
Giữa bối cảnh khó khăn, những hộ nông dân tham gia Hợp tác xã (HTX) vẫn giữ được mức lợi nhuận ổn định. Tại HTX vườn cây ăn trái Trường Khương A (TP. Cần Thơ), nhờ quy trình lấy mẫu kiểm tra Cadimi trước thu hoạch 15 ngày và liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp, thành viên HTX viên vẫn bán được giá từ 35.000 - 43.000 đồng/kg.
