Giảm thuế song song giảm chi phí tuân thủ
Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp. Theo đề xuất, trong hai năm 2026-2027, các trường hợp doanh thu dưới 10 tỷ đồng sẽ được giảm 30% thuế thu nhập .
Nhiều ý kiến hộ kinh doanh, doanh nghiệp bày tỏ ủng hộ, kỳ vọng khi chính sách có thể áp dụng ngay từ kỳ tính thuế quý III. Tuy nhiên, điều mà người kinh doanh quan tâm không chỉ là mức giảm thuế, mà còn là cách tính thuế và thủ tục thực hiện. Nếu giảm thuế nhưng quy trình kê khai, chứng từ, hóa đơn và các thủ tục liên quan vẫn phức tạp, chính sách sẽ khó tạo tác động lớn đến hoạt động kinh doanh.
Chị Thu Hoà - doanh nghiệp ngành hàng thiết bị y tế - cho rằng, thay vì chỉ đặt ngưỡng cứng 10 tỷ đồng, chính sách có thể phân theo từng bậc doanh thu, qua đó tránh tình trạng doanh thu chỉ tăng thêm một phần nhưng nghĩa vụ thuế thay đổi đáng kể.
Đề xuất giảm 30% thuế thu nhập cho hộ kinh doanh, doanh nghiệp có doanh thu đến 10 tỷ đồng. Ảnh: Phạm Nguyễn
Theo chuyên gia kinh tế Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi, giảm thuế là điều kiện cần nhưng chưa phải điều kiện đủ để doanh nghiệp, hộ kinh doanh phát triển bền vững.
Ông Huy đề xuất, song song với chính sách giảm nghĩa vụ thuế , cần tiếp tục cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, cắt giảm và tối ưu chi phí tuân thủ. Khi doanh nghiệp phải dành quá nhiều thời gian, nhân sự và nguồn lực cho thủ tục, hóa đơn, kế toán và các yêu cầu quản lý, phần lợi ích từ việc giảm thuế có thể bị thu hẹp.
Rà soát lại tỷ lệ thuế trực tiếp theo ngành nghề
Bà Lê Yến - Giám đốc Công ty TNHH Tư vấn Thuế Hà Nội (Hanoitax) - cho rằng, giảm thuế là cần thiết, nhưng giảm chi phí tuân thủ, giảm sự bất định và bảo đảm an toàn pháp lý cho người nộp thuế có thể tạo ra tác động lớn, và bền vững hơn.
Hiện hộ kinh doanh có doanh thu từ 1-3 tỷ đồng có thể nộp thuế theo tỷ lệ trên doanh thu, trong khi hộ có doanh thu trên 3 tỷ đồng phải chuyển sang phương pháp doanh thu trừ chi phí. Tuy nhiên, theo bà Yến, thực tế nhiều hộ có doanh thu trên 3 tỷ đồng đến dưới 10 tỷ đồng vẫn có quy mô nhỏ, ít nhân sự, chủ hộ trực tiếp quản lý và chưa đủ khả năng vận hành hệ thống kế toán, hóa đơn, chứng từ như một doanh nghiệp.
Bà Yến đề xuất cho phép các hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng đến dưới 10 tỷ đồng tiếp tục tính thuế trực tiếp trên doanh thu, thay vì từ mức trên 3 tỷ đồng đã phải chuyển sang cách tính thuế theo doanh thu trừ chi phí như hiện nay.
Bên cạnh đó, bà Yến cho rằng cần rà soát tỷ lệ thuế trực tiếp theo từng ngành nghề . Các mức thuế hiện được tính trên doanh thu nhưng chưa phản ánh đầy đủ sự khác biệt về giá vốn, chi phí nhân công, tiền thuê mặt bằng và tỷ suất lợi nhuận.
Hiện, tổng tỷ lệ thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thu nhập cá nhân (TNCN) khoảng 1,5% doanh thu đối với hoạt động phân phối, cung cấp hàng hóa; khoảng 4,5% đối với sản xuất, vận tải, dịch vụ gắn với hàng hóa, trong đó có ăn uống, nhà hàng; và có thể lên tới 7% đối với dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu.
Đề xuất Rà soát lại tỷ lệ thuế trực tiếp theo ngành nghề với nhóm hộ kinh doanh. Ảnh minh họa.
Theo bà Yến, nhìn trên doanh thu, các tỷ lệ này có thể không lớn, nhưng khi tính trên lợi nhuận thực tế lại tạo ra gánh nặng đáng kể. Chẳng hạn, một quán ăn doanh thu 3 tỷ đồng nhưng chi phí chiếm 85% doanh thu thì lợi nhuận trước thuế chỉ khoảng 450 triệu đồng. Với số thuế 120 triệu đồng, nghĩa vụ thuế tương đương 26,7% lợi nhuận. Với hộ kinh doanh dịch vụ, con số này theo ví dụ có thể lên tới 42,2%.
Vì vậy, CEO Hanoitax kiến nghị nghiên cứu giảm tổng tỷ lệ thuế trực tiếp theo hướng sát hơn với tỷ suất lợi nhuận của từng ngành. Theo bà, mức cụ thể cần được xác định dựa trên khảo sát lợi nhuận thực tế của từng ngành và đánh giá đầy đủ tác động đến ngân sách.
Một điểm khác mà CEO Hanoitax lưu ý là cần xử lý “bước nhảy thuế” khi doanh thu vừa vượt ngưỡng 1 tỷ đồng. Chẳng hạn, một hộ kinh doanh dịch vụ có doanh thu đúng 1 tỷ đồng thì chưa phát sinh thuế. Nhưng khi doanh thu tăng thêm chỉ 10 triệu đồng, lên 1,01 tỷ đồng, số thuế phải nộp có thể lên tới 50,7 triệu đồng, trong đó 50,5 triệu đồng là thuế GTGT và 200.000 đồng là thuế TNCN.
Theo bà Yến, nên nghiên cứu áp dụng tỷ lệ lũy tiến, hoặc cơ chế chuyển tiếp trong khoảng doanh thu đầu tiên sau ngưỡng 1 tỷ đồng, để nghĩa vụ thuế tăng dần theo mức tăng doanh thu, tránh tạo cú sốc thuế.
