Thị trường vốn có thể bổ sung nguồn tài chính trung và dài hạn cho doanh nghiệp, nhưng khả năng thu hút dòng tiền không chỉ phụ thuộc vào cơ chế thị trường. Chất lượng quản trị, mức độ minh bạch của doanh nghiệp phát hành và năng lực của các định chế trung gian cũng quyết định việc nguồn vốn có đến được đúng nơi cần vốn hay không.
Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao trong những năm tới, kéo theo nhu cầu vốn lớn để mở rộng sản xuất, kinh doanh và triển khai các dự án dài hạn.
Trong khi tín dụng ngân hàng vẫn là một kênh cung ứng vốn quan trọng, việc phát triển thị trường cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp được kỳ vọng tạo thêm lựa chọn cho doanh nghiệp, đồng thời giúp phân bổ nguồn lực trong nền kinh tế đa dạng hơn.
Tuy nhiên, có thêm kênh huy động vốn không đồng nghĩa mọi doanh nghiệp đều có thể tiếp cận nguồn tiền với điều kiện thuận lợi. Nhà đầu tư cần thông tin đủ tin cậy để đánh giá rủi ro, còn doanh nghiệp phải chứng minh được năng lực tài chính, chất lượng quản trị và khả năng sử dụng vốn. Đây cũng là những vấn đề được đặt ra trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam bước sang giai đoạn mới sau khi được nâng hạng.
Trao đổi với Người Đưa Tin (NĐT), ông Hoàng Việt Anh - Tổng Giám đốc CTCP Chứng khoán LPS cho rằng thị trường vốn cần tiếp tục cải thiện chất lượng doanh nghiệp phát hành, phát triển nhà đầu tư tổ chức và nâng cao năng lực của các định chế trung gian. Với doanh nghiệp, minh bạch không nên chỉ là yêu cầu tuân thủ mà cần trở thành một phần trong chiến lược huy động vốn.
NĐT: Việt Nam đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao, trong khi nhu cầu vốn trung và dài hạn của doanh nghiệp ngày càng lớn. Theo ông, thị trường vốn cần những điều kiện gì để thực sự trở thành kênh dẫn vốn hiệu quả hơn, thay vì nền kinh tế tiếp tục phụ thuộc chủ yếu vào tín dụng ngân hàng?
Ông Hoàng Việt Anh - Tổng Giám đốc LPS: Từ trước đến nay, nền kinh tế Việt Nam phụ thuộc nhiều vào kênh vốn truyền thống là tín dụng ngân hàng. Tuy nhiên, cùng với quá trình phát triển, nhu cầu vốn của doanh nghiệp ngày càng lớn, trong khi vốn phục vụ các kế hoạch mở rộng sản xuất, kinh doanh và đầu tư dài hạn cần được phân bổ theo nhiều kênh khác nhau.
Thị trường vốn có vai trò kết nối nhu cầu vốn trung và dài hạn của doanh nghiệp với nguồn lực từ các nhà đầu tư, thông qua cả cổ phiếu và trái phiếu. Trong quá trình này, các định chế tài chính trung gian như công ty chứng khoán, ngân hàng đầu tư và công ty quản lý quỹ có thể hỗ trợ tư vấn, cấu trúc sản phẩm và kết nối bên có nhu cầu vốn với bên cung cấp vốn.
Để thị trường phát huy tốt hơn vai trò đó, trước hết cần nâng cao chất lượng doanh nghiệp phát hành. Doanh nghiệp phải cải thiện quản trị, chuẩn mực tài chính và tính minh bạch trong công bố thông tin. Nhà đầu tư cần có cơ sở để đánh giá tình hình tài chính, khả năng sinh lời, nghĩa vụ nợ cũng như những rủi ro có thể ảnh hưởng đến phương án sử dụng vốn.
Với thị trường trái phiếu, thông tin về tình hình tài chính và xếp hạng tín nhiệm có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp nhà đầu tư nhận diện mức độ rủi ro của tổ chức phát hành. Khi thông tin đầy đủ hơn, việc đánh giá và định giá rủi ro cũng có cơ sở rõ ràng hơn.
Bên cạnh chất lượng doanh nghiệp, năng lực của các định chế trung gian cũng cần được nâng lên. Đây là những đơn vị tham gia tư vấn, cấu trúc sản phẩm và kết nối các bên trên thị trường. Nếu năng lực tư vấn và thẩm định được cải thiện, chất lượng sản phẩm huy động vốn cũng có điều kiện nâng cao.
Một yếu tố khác là phát triển nhà đầu tư tổ chức. Việt Nam đã có các quỹ mở, quỹ đầu tư, quỹ hưu trí và các định chế bảo hiểm, nhưng độ phủ của các quỹ nội địa vẫn còn khiêm tốn so với quy mô thị trường. Việc mở rộng cơ sở nhà đầu tư tổ chức sẽ góp phần đa dạng hóa nguồn vốn và tăng khả năng cung cấp vốn theo tầm nhìn dài hạn.
Đối với nhà đầu tư cá nhân, số lượng tham gia thị trường tăng lên là một thay đổi đáng chú ý trong những năm gần đây. Tuy nhiên, sự gia tăng về số lượng cần đi cùng với chất lượng.
Nhà đầu tư cần được trang bị kiến thức về sản phẩm, rủi ro, quản trị danh mục và phương pháp đầu tư dài hạn. Nếu thiếu những yếu tố này, việc tham gia thị trường có thể chỉ dừng ở giao dịch ngắn hạn, thay vì trở thành một hình thức tích lũy và đầu tư bền vững.
NĐT: Ông vừa nhắc đến chất lượng doanh nghiệp phát hành. Có thể hiểu rằng bài toán huy động vốn không chỉ nằm ở nguồn cung tiền, mà còn ở khả năng đáp ứng yêu cầu của nhà đầu tư từ phía doanh nghiệp?
Ông Hoàng Việt Anh: Chất lượng doanh nghiệp và mức độ minh bạch là những yếu tố quan trọng đối với nhà đầu tư. Thông tin càng rõ ràng, nhà đầu tư càng có cơ sở đánh giá hoạt động kinh doanh, triển vọng và những rủi ro có thể phát sinh.
Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp hiện mới công bố thông tin ở mức đáp ứng các yêu cầu theo quy định, chưa kết hợp hoạt động này với chiến lược quan hệ nhà đầu tư một cách xuyên suốt. Trong khi đó, việc chủ động trao đổi về tình hình kinh doanh, định hướng phát triển và các quyết định quan trọng có thể giúp nhà đầu tư hiểu rõ hơn về doanh nghiệp.
Một số doanh nghiệp đã tổ chức các buổi trao đổi với nhà đầu tư, cập nhật kết quả kinh doanh và giải thích cụ thể hơn về chiến lược thay vì chỉ công bố báo cáo tài chính định kỳ.
Tuy nhiên, mức độ thực hiện chưa đồng đều. Những doanh nghiệp lớn hoặc đã có sự tham gia của các quỹ đầu tư nước ngoài thường có điều kiện phát triển hoạt động quan hệ nhà đầu tư bài bản hơn.
Với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, khó khăn có thể đến từ cả nhận thức lẫn nguồn lực triển khai. Có doanh nghiệp chưa nhận thức đầy đủ tầm quan trọng của việc công bố thông tin và quan hệ cổ đông; cũng có doanh nghiệp nhận thức được nhưng chưa đủ nhân lực, kinh nghiệm để thực hiện chuyên nghiệp.
Tuy nhiên, khi doanh nghiệp muốn tiếp cận nguồn vốn dài hạn, đây là những vấn đề cần được tính đến. Nhà đầu tư không chỉ nhìn vào kết quả kinh doanh của một quý hay một năm mà còn đánh giá khả năng quản trị, cơ cấu điều hành, cơ chế giám sát và việc bảo vệ quyền lợi cổ đông trong dài hạn.
NĐT: Sau những biến động của thị trường trái phiếu và chứng khoán trong các năm trước, theo ông, minh bạch thông tin và chất lượng quản trị có vai trò như thế nào trong việc củng cố niềm tin của nhà đầu tư?
Ông Hoàng Việt Anh: Giai đoạn năm 2022, thị trường trái phiếu gặp khó khăn và trải qua quá trình sàng lọc. Sau đó, các quy định pháp lý tiếp tục được hoàn thiện theo hướng tăng tính minh bạch và bảo vệ nhà đầu tư. Nhận thức của nhà đầu tư cũng như năng lực của các định chế tài chính trung gian có những thay đổi.
Theo tôi, minh bạch thông tin là yếu tố quan trọng để nhà đầu tư đánh giá doanh nghiệp và xác định mức độ rủi ro. Với trái phiếu, nhà đầu tư cần thông tin về tình hình tài chính, nghĩa vụ thanh toán và xếp hạng tín nhiệm. Với cổ phiếu, ngoài kết quả kinh doanh, họ còn quan tâm đến chiến lược phát triển, triển vọng tăng trưởng và chất lượng quản trị.
Doanh nghiệp không nên chỉ công bố thông tin khi đến kỳ hạn hoặc khi có yêu cầu. Việc cung cấp thông tin cần có tính nhất quán, giúp nhà đầu tư theo dõi được diễn biến hoạt động kinh doanh và hiểu rõ hơn về định hướng của doanh nghiệp. Khi thông tin thiếu đầy đủ hoặc không kịp thời, nhà đầu tư sẽ khó đánh giá và dự báo, từ đó có thể yêu cầu mức bù đắp rủi ro cao hơn.
Chất lượng quản trị cũng cần được nhìn nhận trong dài hạn. Nhà đầu tư quan tâm đến cơ cấu Hội đồng quản trị, tính độc lập trong giám sát, cơ chế bảo vệ quyền lợi cổ đông và sự nhất quán giữa cam kết với thực tế điều hành. Những yếu tố này không thể được chứng minh chỉ bằng một báo cáo hay một kỳ kinh doanh mà phải thể hiện trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp.
NĐT: Ông có đề cập việc nhà đầu tư nước ngoài thường yêu cầu cao về minh bạch. Điều này ảnh hưởng thế nào đến định giá doanh nghiệp và khả năng huy động vốn?
Ông Hoàng Việt Anh: Minh bạch thông tin đặc biệt quan trọng đối với nhà đầu tư tổ chức nước ngoài. Họ cần thông tin rõ ràng, có thể so sánh và đủ cơ sở để đánh giá doanh nghiệp. Nếu thông tin không đầy đủ, không kịp thời hoặc chưa được trình bày theo chuẩn mực phù hợp, việc phân tích và dự báo sẽ khó khăn hơn.
Khi mức độ bất định cao, nhà đầu tư có thể yêu cầu phần bù rủi ro lớn hơn. Điều này ảnh hưởng đến mức định giá mà họ sẵn sàng chấp nhận và có thể làm tăng chi phí vốn của doanh nghiệp. Ngược lại, khi thông tin rõ ràng hơn, nhà đầu tư có thêm cơ sở để đánh giá rủi ro, qua đó có thể góp phần cải thiện định giá và khả năng tiếp cận vốn.
Một số doanh nghiệp Việt Nam đã chủ động hơn trong hoạt động quan hệ nhà đầu tư, cập nhật kết quả kinh doanh, chiến lược và các kế hoạch phát triển. Có doanh nghiệp cũng nghiên cứu cách đưa báo cáo tài chính tiếp cận với chuẩn mực quốc tế để nhà đầu tư nước ngoài thuận tiện hơn khi đánh giá.
Tuy nhiên, việc tiếp cận nhà đầu tư nước ngoài không chỉ dừng ở công bố báo cáo bằng tiếng Anh hay tổ chức các buổi gặp gỡ. Doanh nghiệp còn cần có định hướng kinh doanh rõ ràng, hệ thống quản trị phù hợp và khả năng giải trình về các quyết định quan trọng. Nhà đầu tư muốn hiểu sâu hoạt động kinh doanh, cách doanh nghiệp sử dụng vốn và những yếu tố có thể tác động đến kết quả trong tương lai.
Dòng vốn nước ngoài cũng không chỉ có vốn thụ động thông qua các quỹ ETF. Các quỹ đầu tư chủ động thường thực hiện đánh giá riêng để lựa chọn doanh nghiệp có triển vọng.
Vì vậy, khả năng thu hút vốn không chỉ phụ thuộc vào trạng thái nâng hạng của thị trường mà còn vào chất lượng của từng doanh nghiệp.
NĐT: Thị trường chứng khoán Việt Nam đã được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp theo FTSE Russell từ tháng 9/2026. Theo ông, sự kiện này mở ra cơ hội gì và đặt ra yêu cầu nào đối với các thành viên thị trường?
Ông Hoàng Việt Anh: Việc nâng hạng là kết quả của quá trình hoàn thiện thị trường với sự tham gia của cơ quan quản lý và các thành viên. Đây là bước tiến quan trọng, nhưng cũng là điểm khởi đầu cho quá trình phát triển tiếp theo.
Để thực sự thu hút dòng vốn quốc tế, thị trường cần tiếp tục cải thiện cả về chất lượng vận hành lẫn quy mô. Đối với các định chế tài chính như công ty chứng khoán, yêu cầu về năng lực tài chính, quản trị rủi ro và khả năng vận hành theo các chuẩn mực quốc tế sẽ ngày càng cao.
Năng lực tài chính là một trong những điều kiện quan trọng để công ty chứng khoán mở rộng hoạt động, nhất là khi tham gia sâu hơn vào các dịch vụ ngân hàng đầu tư. Tuy nhiên, tăng quy mô tài sản hay vốn không phải là mục tiêu duy nhất. Khi nguồn lực tăng lên, doanh nghiệp phải giải quyết đồng thời bài toán phân bổ vốn, duy trì thanh khoản và kiểm soát rủi ro.
Với nhà đầu tư nước ngoài, yêu cầu cũng có những khác biệt so với nhà đầu tư trong nước. Họ có thể quan tâm nhiều hơn đến việc thẩm định tài sản bảo đảm, tính thanh khoản và cơ chế giám sát tài sản; đồng thời chú trọng xếp hạng tín nhiệm, rủi ro lãi suất và tỷ giá.
Các giải pháp phòng vệ rủi ro tỷ giá, lãi suất cũng là những vấn đề cần được tính đến khi cấu trúc giao dịch cho nhóm nhà đầu tư này.
Đáng chú ý, bên cạnh các sản phẩm truyền thống, một số định chế tài chính quốc tế đã bắt đầu dành sự quan tâm đặc biệt đến các cấu trúc mới đang trong giai đoạn thử nghiệm (sandbox) dự kiến triển khai trong vài năm tới, điển hình như tài sản số. Dù thị trường này tại Việt Nam chưa chính thức vận hành hoàn chỉnh, nhưng sự quan tâm từ các quỹ ngoại cho thấy tiềm năng rất lớn trong việc đón đầu các dòng vốn phi truyền thống khi khung pháp lý hoàn thiện.
Vì vậy, các công ty chứng khoán không chỉ cần có nguồn vốn để cung cấp dịch vụ mà còn phải nâng cao năng lực phân tích, thẩm định và cấu trúc giao dịch phù hợp với nhu cầu cụ thể. Mỗi nhà đầu tư có tiêu chí khác nhau, nên sản phẩm và phương án huy động vốn cũng cần được thiết kế tương ứng.
NĐT: Với những yêu cầu đó, LPS đã chuẩn bị như thế nào về năng lực tài chính và quản trị rủi ro?
Ông Hoàng Việt Anh: Về năng lực tài chính, tại thời điểm 30/6/2026, LPS có tổng tài sản khoảng 38.000 tỷ đồng và vốn chủ sở hữu khoảng 18.000 tỷ đồng. Công ty đã được xếp hạng tín nhiệm mức A- và thiết lập quan hệ với nhiều ngân hàng, định chế tài chính trong và ngoài nước, với tổng hạn mức tín dụng được cấp hơn 50.000 tỷ đồng.
Khi quy mô tài sản tăng nhanh, bài toán cốt lõi là quản trị, cân đối tăng trưởng và phân bổ nguồn lực để bảo đảm sự hài hòa giữa hiệu quả, thanh khoản và kiểm soát rủi ro. Bảng cân đối cần có khả năng chống chịu trước các biến động khác nhau của thị trường, không chỉ về lãi suất mà cả thị trường cổ phiếu.
LPS phân bổ hoạt động vào các mảng như cho vay ký quỹ, danh mục đầu tư, trái phiếu và kinh doanh nguồn vốn. Việc phân bổ vào nhiều mảng nhằm hạn chế mức độ phụ thuộc vào một hoạt động kinh doanh, từ đó giảm nguy cơ bị tác động quá lớn khi một phân khúc thị trường biến động.
Bên cạnh đó, việc xây dựng quan hệ với các định chế tài chính quốc tế có thể tạo điều kiện để kết nối nhu cầu của nhà đầu tư nước ngoài với doanh nghiệp trong nước. Tuy nhiên, để hoạt động này phát huy hiệu quả, các bên cần có thông tin đủ tin cậy, quy trình thẩm định phù hợp và cơ chế quản trị rủi ro tương ứng với từng giao dịch.
NĐT: Trong giai đoạn tới, LPS định hướng phát triển vai trò của mình trên thị trường vốn như thế nào?
Ông Hoàng Việt Anh: LPS định hướng phát triển theo mô hình ngân hàng đầu tư, tập trung vào tư vấn tài chính doanh nghiệp, tư vấn và bảo lãnh phát hành, hỗ trợ doanh nghiệp huy động vốn trung và dài hạn.
Về phía doanh nghiệp, LPS tập trung vào tư vấn tài chính doanh nghiệp, tư vấn và bảo lãnh phát hành, hỗ trợ doanh nghiệp huy động vốn trung và dài hạn cho các dự án trọng điểm.
Song song với đó, ở chiều phục vụ nhà đầu tư, mục tiêu xuyên suốt giai đoạn 2026–2030 của chúng tôi là tập trung phát triển kênh số để tiếp cận hàng triệu khách hàng cá nhân. Sứ mệnh của LPS là đơn giản hóa hoạt động đầu tư và từng bước 'dân chủ hóa' các dịch vụ tư vấn, quản lý gia sản - vốn trước đây chỉ dành riêng cho nhóm khách hàng có giá trị tài sản cao (HNWI).
Chúng tôi muốn đưa các giải pháp này đến với hàng chục triệu nhà đầu tư nhỏ lẻ và tầng lớp trung lưu mới, giúp họ dù với số vốn nhỏ nhất cũng có thể tham gia thị trường một cách an toàn, minh bạch, có hiểu biết và cùng hưởng lợi từ đà tăng trưởng của nền kinh tế.
Từ góc độ thị trường, các định chế trung gian có thể đóng vai trò kết nối giữa doanh nghiệp cần vốn và nhà đầu tư có nguồn lực. Tuy nhiên, để dòng vốn được phân bổ hiệu quả, doanh nghiệp vẫn phải chứng minh được năng lực sử dụng vốn, minh bạch trong hoạt động và có cơ chế quản trị phù hợp.
Thị trường vốn có thể mở rộng thêm lựa chọn huy động vốn cho doanh nghiệp, nhưng khả năng phát huy vai trò này phụ thuộc vào chất lượng của cả hệ thống: doanh nghiệp phát hành, nhà đầu tư và các định chế trung gian. Nâng hạng tạo thêm cơ hội tiếp cận dòng vốn quốc tế, song để biến cơ hội thành nguồn vốn dài hạn, thị trường cần tiếp tục nâng cao tính minh bạch, chất lượng quản trị và khả năng định giá rủi ro.
NĐT: Xin cảm ơn những chia sẻ của ông!
THỰC HIỆN: HỒNG NHUNG
HÌNH ẢNH: LPS, NGƯỜI ĐƯA TIN
NGUOIDUATIN.VN | THỨ 4, 14/10/2026 | 15:00
