Vấn đề - Nhận định Tránh bẫy lừa đảo gửi tiết kiệm lãi suất cao trên mạng xã hội ThS.Trần Trọng Triết • 05/09/2026 - 15:25
Những lời mời gửi tiết kiệm với lãi suất 9,6-14%/năm, thậm chí gần 15%, xuất hiện dày đặc trên Facebook, Zalo, Telegram đang đánh trúng tâm lý ham lợi nhuận của người có tiền nhàn rỗi. Đáng lo hơn, phía sau cú sập bẫy tài chính có thể không chỉ là mất tiền, mà còn là một vòng xoáy “vay app này trả app kia”, biến nạn nhân của lừa đảo thành con nợ của “tín dụng đen”.
Lãi suất càng cao, chiếc bẫy càng sâu
Không khó để bắt gặp trên mạng xã hội những quảng cáo mang dáng dấp rất “chính thống” logo ngân hàng, hình ảnh nhân viên tư vấn, giấy tờ giao dịch, chương trình “tri ân khách hàng”, “gửi tiết kiệm linh hoạt”, “lãi suất ưu đãi đặc biệt”. Những lời mời này thường đi kèm mức lãi suất cao bất thường và cam kết rút tiền linh hoạt.
Nhiều đối tượng tự xưng là nhân viên ngân hàng hoặc chuyên viên tư vấn tài chính, đưa ra mức lãi suất 9,6-14%/năm, có nơi cam kết gần 15%/năm. Mục tiêu không phải huy động vốn hợp pháp mà là tạo một “mồi câu” đủ hấp dẫn để nạn nhân tự chuyển tiền.
Điểm nguy hiểm nằm ở chỗ thủ đoạn ngày càng được thiết kế giống một quy trình giao dịch thật. Đối tượng có thể cho nạn nhân gửi khoản nhỏ, thậm chí trả gốc và lãi đúng hạn ở giai đoạn đầu để tạo niềm tin. Khi “con mồi” tin rằng đây là một kênh đầu tư an toàn, chúng thúc giục nộp số tiền lớn hơn.
Đến thời điểm thích hợp, tài khoản bị khóa với hàng loạt lý do như “sai cú pháp”, “nghi vấn rửa tiền”, “OTP hết hạn”. Muốn rút tiền, nạn nhân phải đóng thêm “phí xác thực”, “phí mở khóa” hoặc nộp một tỷ lệ phần trăm số dư. Càng muốn lấy lại tiền, nạn nhân càng phải chuyển thêm tiền.
Đây chính là điểm cần nhận diện một khoản tiền gửi hợp pháp không vận hành bằng việc khách hàng liên tục chuyển tiền vào tài khoản cá nhân để “mở khóa” khoản tiết kiệm của chính mình.
Công nghệ khoác áo ngân hàng
Một trong những thủ đoạn đáng chú ý hiện nay là giả mạo gần như toàn bộ “bộ nhận diện” của tổ chức tín dụng.
Website, fanpage được thiết kế với tên gọi, logo, màu sắc giống ngân hàng lớn; hình ảnh nhân viên, biểu mẫu giao dịch cũng được sao chép nhằm tạo cảm giác chuyên nghiệp. Đối tượng còn sử dụng quảng cáo trên mạng xã hội để tiếp cận đúng nhóm khách hàng có nhu cầu gửi tiền.
Một biến thể khác là phát tán mã QR. Khi người dùng quét mã, điện thoại có thể được dẫn tới website giả mạo, số điện thoại của kẻ gian hoặc đường link yêu cầu tải ứng dụng không rõ nguồn gốc. Sau đó, nạn nhân được hướng dẫn nhập tài khoản, mật khẩu và mã OTP. Nếu để lộ thông tin bảo mật, nguy cơ không chỉ dừng ở khoản tiền vừa chuyển mà có thể mở rộng sang toàn bộ tài khoản ngân hàng.
Thực tế ghi nhận trường hợp khách hàng mất tới 5 tỷ đồng sau khi giao dịch với một tài khoản Facebook mạo danh nhân viên ngân hàng; tài khoản phát sinh 11 lệnh chuyển tiền liên tục trong đêm, kéo theo tranh chấp pháp lý phức tạp.
Vì vậy, “người quen trên mạng”, ảnh thẻ nhân viên hay một fanpage có hàng nghìn lượt theo dõi đều không phải bằng chứng xác thực cho tư cách của người đang chào mời gửi tiền.
Đừng để một mức lãi suất bất thường đánh đổi cả khoản tiền tích lũy. Trong giao dịch tài chính, câu hỏi đầu tiên không phải “lãi được bao nhiêu?”, mà phải là “tiền của mình đang được gửi vào đâu, ai chịu trách nhiệm và giao dịch có được ghi nhận trên hệ thống chính thức hay không?”.
Người dân cần kiểm tra trực tiếp với ngân hàng thông qua website, ứng dụng và hotline chính thức; không xác thực nhân viên chỉ bằng tài khoản mạng xã hội. Đặc biệt, không cung cấp mật khẩu, mã OTP, mã xác thực cho bất kỳ ai, kể cả người tự nhận là cán bộ ngân hàng. Tài liệu khuyến cáo việc cài đặt ứng dụng ngân hàng phải thực hiện từ kho ứng dụng chính thức như App Store hoặc Google Play.
Ảnh minh họa
Từ mất tiền đến “nợ chồng nợ”
Nếu mất tiền tiết kiệm đã là một cú sốc, việc tìm đến tín dụng đen để “gỡ” mới thực sự có thể biến sự cố thành thảm họa tài chính.
Sau khi bị lừa, nhiều người rơi vào trạng thái hoảng loạn, muốn nhanh chóng thu hồi tài sản và ngại chia sẻ với gia đình. Đây chính là thời điểm các quảng cáo “vay nhanh”, “không cần thế chấp”, “duyệt hồ sơ 5 phút” xuất hiện.
Các app vay không rõ nguồn gốc có thể núp dưới những cái tên rất dễ tạo thiện cảm như “vay học phí”, “vay sinh viên”, “vay tiêu dùng học tập”. Người vay tưởng rằng mình đang tìm một khoản tiền ngắn hạn để giải quyết khó khăn, nhưng thực tế có thể bước vào vòng xoáy lãi, phí dịch vụ, phí gia hạn và phạt quá hạn.
Thực tế trường hợp một sinh viên ban đầu chỉ vay những khoản nhỏ, sau đó lần lượt tìm đến ngân hàng, công ty tài chính và các app “đen”. Khi dư nợ vượt 100 triệu đồng, khoản phải trả mỗi tháng có thời điểm trên 20 triệu đồng, vượt xa khả năng thu nhập.
Đáng sợ hơn, tín dụng đen trực tuyến còn đi kèm phương thức đòi nợ mang tính khủng bố tinh thần đe dọa người thân, bôi nhọ danh dự, cắt ghép hình ảnh và phát tán trên mạng xã hội. Khi đó, khoản vay ban đầu chỉ vài triệu đồng có thể trở thành một cuộc khủng hoảng kéo dài đối với cả gia đình.
Ba “KHÔNG” để tự bảo vệ tài sản
Từ những thủ đoạn trên, nguyên tắc phòng vệ tài chính cần được đơn giản hóa thành ba chữ KHÔNG.
Một là, không truy cập đường link lạ, đặc biệt các đường link yêu cầu tải ứng dụng hoặc có tên miền bất thường.
Hai là, không chuyển tiền vào tài khoản cá nhân với lý do “gửi tiết kiệm”, “đầu tư tài chính”, “phí xác thực” hay “phí mở khóa”.
Ba là, không vay app không rõ nguồn gốc để đảo nợ. Vay khoản mới để trả khoản cũ không làm biến mất món nợ; nó chỉ kéo dài thời gian và thường làm tổng nghĩa vụ thanh toán phình to nhanh hơn.
Khi cần vốn, người dân nên ưu tiên ngân hàng, công ty tài chính và các tổ chức được cấp phép; trường hợp sinh viên có thể tìm hiểu các chương trình tín dụng chính sách hoặc trao đổi với gia đình, nhà trường. Quan trọng nhất là phải tính được tổng số tiền phải trả, thay vì chỉ nhìn vào con số “lãi suất mỗi ngày” hoặc khoản tiền được giải ngân ban đầu.
Phản ứng trong “giờ vàng”
Nếu nghi ngờ vừa bị lừa, tuyệt đối không tiếp tục chuyển tiền để “gỡ”. Việc cần làm là khóa tài khoản, thẻ; liên hệ ngay ngân hàng qua kênh chính thức; lưu giữ tin nhắn, số điện thoại, tài khoản nhận tiền, đường link, mã QR, hình ảnh quảng cáo và toàn bộ lịch sử giao dịch; đồng thời trình báo cơ quan công an.
Một nguyên tắc rất đáng lưu ý càng im lặng hoặc tự ý vay tín dụng đen để cứu khoản tiền đã mất, hậu quả càng nghiêm trọng.
Trong không gian mạng, tội phạm có thể dựng lên một ngân hàng giả chỉ bằng vài thao tác kỹ thuật, nhưng không thể biến một khoản tiền gửi bất hợp pháp thành tiền gửi ngân hàng thực sự.
Vì thế, “lãi suất cao” không nên là điểm bắt đầu của quyết định gửi tiền. Điểm bắt đầu phải là xác minh tổ chức nhận tiền, kênh giao dịch và khả năng bảo vệ tài sản. Bởi khi lòng tham đi trước sự kiểm chứng, khoản tiền tiết kiệm có thể mất trong vài phút; còn để thoát khỏi vòng xoáy tín dụng đen, đôi khi phải mất nhiều năm.
