Dự án đường sắt Bến Thành – Cần Giờ dài khoảng 54km, có điểm đầu tại khu vực chợ Bến Thành và điểm cuối tại khu đất 39ha tiếp giáp dự án Khu đô thị du lịch lấn biển Cần Giờ. Tuyến đi qua 9 phường, xã của TP.HCM, gồm Bến Thành, Khánh Hội, Xóm Chiếu, Tân Thuận, Tân Mỹ, Nhà Bè, Bình Khánh, An Thới Đông và Cần Giờ.
Trong tổng chiều dài tuyến, đoạn đầu khoảng 3,3km được thiết kế đi ngầm, từ ga Bến Thành tại Km0+000 đến khoảng Km3+173. Phần còn lại, từ Km3+173 đến cuối tuyến, sẽ được xây dựng trên cầu cạn.
Theo thông báo của chủ đầu tư, các hạng mục trọng điểm gồm hầm, cầu cạn, ga Bến Thành, ga Cần Giờ, depot, trung tâm điều hành vận tải và các hệ thống cấp điện, thông tin, tín hiệu, thu soát vé dự kiến được triển khai đồng loạt từ ngày 30/10/2026.
Trước đó vào ngày 1/10, VinSpeed cùng nhà thầu SGC đúc thành công những phiến dầm điển hình đầu tiên phục vụ tuyến đường sắt Bến Thành – Cần Giờ.
Các phiến dầm này là cấu kiện quan trọng để hình thành phần tuyến chạy trên cao. Theo tính toán kỹ thuật, dự án dự kiến cần khoảng 1.300 phiến dầm điển hình, bên cạnh các loại dầm chuyên biệt phù hợp với từng vị trí và điều kiện địa hình.
Để triển khai hạng mục này, SGC đã huy động 8 chuyên gia cùng 40 công nhân kỹ thuật cao tham gia đúc những phiến dầm đầu tiên. Trong khi đó, cả 3 bãi đúc dầm quy mô lớn tại khu vực phía Nam đang được hoàn thiện để chuẩn bị bước vào giai đoạn sản xuất hàng loạt.
Loạt máy móc, thiết bị cơ giới đã được tập kết tại khu vực dự kiến đặt depot và các vị trí lân cận.
Trên công trường, dự án hiện duy trì 10 mũi thi công đồng loạt. Một trong những hạng mục có yêu cầu kỹ thuật phức tạp là cầu dây văng vượt sông Soài Rạp, với nhịp chính dài tới 360m. Khi hoàn thành, cây cầu được kỳ vọng trở thành điểm nhấn mới tại cửa ngõ phía Nam TP.HCM.
Theo kế hoạch, tuyến đường sắt sẽ được khai trương và đưa vào vận hành thương mại vào tháng 12/2029. Như vậy, tính từ thời điểm động thổ từ tháng 12/2025, dự án đường sắt Bến Thành – Cần Giờ cần khoảng 4 năm để hoàn thành.
Mục tiêu tiến độ này trở nên đáng chú ý khi đặt cạnh một số tuyến đường sắt đô thị tại nước ngoài có chiều dài tương đương.
Tại Nhật Bản, Tsukuba Express là một trong những tuyến có chiều dài gần với Bến Thành – Cần Giờ nhất. Tuyến đường sắt tốc hành này kết nối Akihabara ở Tokyo với thành phố khoa học Tsukuba, dài 58,3km, gồm 20 ga và có tốc độ tối đa 130km/h.
Theo lịch sử dự án do Công ty Metropolitan Intercity Railway công bố, Tsukuba Express tổ chức lễ khởi công tại Akihabara vào tháng 10/1994. Đến tháng 6/2001, công tác thi công được triển khai trên toàn tuyến. Tuyến chính thức đi vào khai thác ngày 24/8/2005.
Như vậy, nếu tính từ thời điểm triển khai thi công trên toàn tuyến đến khi vận hành, Tsukuba Express mất khoảng 4 năm 2 tháng. Trong khi đó, nếu tính từ lễ khởi công ban đầu, tổng thời gian kéo dài gần 11 năm.
Tại Trung Quốc, tuyến metro số 18 ở Quảng Châu cũng là một trường hợp đáng chú ý. Tuyến dài 58,3km, chính thức khai thác ngày 28/9/2021.
Theo thông tin từ cơ quan quản lý tại Quảng Châu, đoạn đầu của tuyến nối Vạn Khoảnh Sa với Xiancun dài 58,3km và được xây dựng hoàn toàn ngầm. Quá trình thi công sử dụng 42 máy đào hầm, trong bối cảnh tuyến phải xử lý các điều kiện địa chất phức tạp, đi qua khu vực có hệ thống sông và kết nối với những tuyến metro hiện hữu.
Được triển khai xây dựng trong giai đoạn khoảng 2017–2021, tuyến metro số 18 mất khoảng 4 năm từ giai đoạn thi công đến khi đưa vào khai thác. So với Bến Thành – Cần Giờ, hai tuyến có chiều dài tương đương nhưng khác biệt đáng kể về kết cấu: tuyến tại Quảng Châu đi ngầm toàn tuyến, trong khi phần lớn tuyến đường sắt của Việt Nam được thiết kế trên cầu cạn.
Tại UAE, tuyến Đỏ của Dubai Metro có chiều dài khoảng 52km, gần tương đương tuyến Bến Thành – Cần Giờ. Tuyến gồm 29 ga, trong đó có 4 ga ngầm, 24 ga trên cao và 1 ga mặt đất.
Theo Cơ quan Đường bộ và Giao thông Dubai (RTA), công trình khởi công ngày 21/3/2006 và chính thức vận hành thương mại ngày 9/9/2009, với 10 ga được đưa vào khai thác trong giai đoạn đầu. Tính từ ngày khởi công đến thời điểm vận hành, dự án mất khoảng 3 năm 6 tháng.
Trong khi đó, tại Pháp, tuyến 15 thuộc chương trình Grand Paris Express là một ví dụ về dự án metro quy mô lớn được triển khai theo nhiều giai đoạn. Tuyến được quy hoạch dài khoảng 75km, gồm 36 ga, tạo thành vành đai kết nối các khu vực ngoại ô Paris mà không phải đi xuyên qua trung tâm thành phố.
Theo Société des grands projets, đơn vị phụ trách Grand Paris Express, công trường của chương trình bắt đầu triển khai từ năm 2016. Tuyến 15 dự kiến được đưa vào khai thác theo từng giai đoạn, trong đó đoạn Pont de Sèvres – Noisy-Champs được lên kế hoạch vận hành năm 2027, còn các đoạn tiếp theo dự kiến hoàn thành vào năm 2031.
Nếu tính từ năm 2016 đến mốc khai thác dự kiến của đoạn đầu vào năm 2027, khoảng thời gian tương ứng là 11 năm. Nếu tính đến thời điểm hoàn thành toàn tuyến theo kế hoạch năm 2031, thời gian lên tới khoảng 15 năm.
Tuy nhiên, tuyến 15 dài hơn Bến Thành – Cần Giờ khoảng 21km, có 36 ga và được triển khai qua nhiều giai đoạn. Mốc năm 2016 cũng là thời điểm bắt đầu triển khai công trường của chương trình Grand Paris Express.
