Một hướng đi tích cực, thực tế
Sau chuyến thăm làm việc với các nhà đầu tư, doanh nghiệp Mỹ của Nguyên Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình, Chủ tịch Hội đồng Điều hành VIFC - HCMC, mà tôi được tháp tùng đoàn, có thể thấy cách nhìn của nhà đầu tư quốc tế đối với Việt Nam, nhất là VIFC - HCMC, đang thay đổi khá rõ rệt theo hướng tích cực hơn nhưng cũng rất thực tế và có chọn lọc.
Trước hết về định vị tổng thể, Việt Nam không được nhìn nhận như một đối thủ trực tiếp của các trung tâm tài chính đã trưởng thành như Singapore, Hồng Công hay Dubai, mà đang được đặt vào một “ô” rất khác trên bản đồ tài chính toàn cầu.
Đó là một trung tâm tài chính thế hệ mới (next-generation financial hub), khi tận dụng lợi thế “người đi sau” để đi thẳng vào các mô hình tài chính hiện đại như số hóa, fintech (công nghệ tài chính), tokenization (mã hóa) và tài chính xanh. Chính điều này tạo ra sự quan tâm cho các nhà đầu tư quốc tế không chỉ tìm kiếm quy mô, mà tìm kiếm các thị trường có khả năng tăng trưởng nhanh, linh hoạt thể chế và sẵn sàng thử nghiệm mô hình mới.
Quan trọng hơn, trong bối cảnh địa chính trị kinh tế toàn cầu biến động, nhiều quỹ đầu tư và định chế tài chính đang có xu hướng tái phân bổ rủi ro, không phụ thuộc quá nhiều vào một số trung tâm truyền thống, Việt Nam được nhìn nhận như một “điểm đến cân bằng”, một dạng “Asia hedge” (phòng ngừa rủi ro châu Á), nhờ sự ổn định chính trị, chi phí cạnh tranh và tiềm năng tăng trưởng cao. Đây là yếu tố rất quan trọng trong các cuộc trao đổi tại Mỹ, khi các nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến đa dạng hóa danh mục địa lý.
Tuy nhiên, cần nhấn mạnh ở thời điểm hiện tại, sự quan tâm này chủ yếu vẫn nằm ở giai đoạn “nhận diện và kỳ vọng” hơn là dòng vốn quy mô lớn chảy vào. Các chỉ số như việc TPHCM tăng hạng trong Chỉ số Trung tâm tài chính toàn cầu (GFCI) hay sự tham gia của các đối tác quốc tế, chỉ mới phản ánh niềm tin thị trường ban đầu. Còn để chuyển hóa thành dòng vốn thực chất, nhà đầu tư vẫn rất quan tâm đến các yếu tố như khả năng chuyển đổi ngoại tệ, cơ chế hồi hương vốn và tính ổn định của khung pháp lý.
Bốn lĩnh vực được quan tâm
Có thể thấy khá rõ một số trụ cột mà nhà đầu tư Mỹ và quốc tế đặc biệt chú ý. Thứ nhất là tài chính hàng không và tài chính hàng hải. Đây là 2 lĩnh vực Việt Nam có lợi thế nền tảng rất rõ ràng, nhưng lại chưa phát triển tương xứng về dịch vụ tài chính.
Hiện nay các hoạt động như cho thuê máy bay, bảo hiểm hàng không hay tài trợ vận tải biển, phần lớn vẫn được thực hiện tại các trung tâm nước ngoài. Vì vậy, các nhà đầu tư nhìn thấy cơ hội rất lớn nếu Việt Nam “nội địa hóa” được chuỗi giá trị tài chính này.
Thứ hai là fintech, blockchain và tài chính số, bao gồm những mô hình mới như token hóa tài sản, sàn giao dịch tài sản số và sandbox (khung pháp lý thử nghiệm có kiểm soát) cho các sản phẩm tài chính mới. Đây là lĩnh vực nhận được sự quan tâm rất mạnh, đặc biệt từ các quỹ công nghệ và các tập đoàn tài chính muốn đặt innovation hub (trung tâm đổi mới) tại Việt Nam, nhờ chi phí thấp, nguồn nhân lực công nghệ dồi dào.
Thứ ba là tài chính xanh và các sản phẩm ESG, như thị trường trái phiếu xanh, tín chỉ carbon và các nền tảng tài chính bền vững. Đây là xu hướng toàn cầu và Việt Nam đang được nhìn nhận là một thị trường mới nổi có nhu cầu vốn rất lớn cho chuyển đổi xanh, nên hấp dẫn các định chế tài chính phát triển.
Thứ tư là hạ tầng tài chính và thị trường vốn quốc tế, bao gồm việc xây dựng sàn giao dịch quốc tế, trung tâm dữ liệu tài chính, và các nền tảng thanh toán xuyên biên giới. Các nhà đầu tư không chỉ quan tâm đến việc đầu tư tài sản tài chính, mà còn quan tâm đến việc đầu tư vào chính “hạ tầng vận hành của thị trường tài chính”.
Việt Nam đang được nhìn nhận như một “emerging but strategic node” (một điểm đang nổi lên có tính chiến lược) trong mạng lưới tài chính toàn cầu, tức chưa phải trung tâm lớn, nhưng là điểm đến mới có tiềm năng tăng trưởng nhanh, có thể đóng vai trò bổ sung, thậm chí tái định hình một số phân khúc tài chính trong khu vực nếu đi đúng hướng.
