Nhưng đó có thực sự là bản chất của triết lý dọn dẹp mà người Nhật từng đề xuất?
Người khởi xướng khái niệm này từng định nghĩa rất rõ ba nguyên tắc cốt lõi, thường được gọi là “Đoạn - Xả - Ly” :
Đoạn : Không mua, không nhận những thứ không thực sự cần.
Xả : Loại bỏ những đồ đã tồn tại quá lâu nhưng không còn được sử dụng.
Ly : Buông bỏ sự gắn bó, hoài niệm với những vật dụng cũ kỹ, không còn giá trị sử dụng.
Điểm mấu chốt nằm ở đây: dọn dẹp không chỉ là vứt đồ , mà là một quá trình điều chỉnh thói quen sống và mối quan hệ của con người với vật chất.
Vấn đề là, khi khái niệm này lan rộng, rất nhiều gia đình lại “học” theo… sai cách.
Không phải gia đình nào cũng phù hợp với lối sống tối giản
Thế hệ lớn tuổi: Tiết kiệm là phản xạ sống
Một câu nói được truyền miệng khá đúng với thực tế: “Ngày xưa không có gì, bây giờ lại có quá nhiều”. Chính trải nghiệm thiếu thốn trong quá khứ đã hình thành thói quen tích trữ, tiết kiệm triệt để ở nhiều người lớn tuổi. Với họ, giữ lại đồ không phải vì lười dọn, mà vì cảm giác an toàn.
Sau hàng chục năm sống như vậy, thật thiếu thực tế nếu nghĩ rằng chỉ cần vài buổi “dọn dẹp theo phương pháp mới” là có thể thay đổi hoàn toàn nếp sống ấy. Trong nhiều trường hợp, ép buộc chỉ khiến xung đột tăng thêm , chứ không khiến nhà cửa gọn gàng hơn.
Người trẻ: Không phải ai cũng có thời gian và năng lượng
Ở chiều ngược lại, nhiều người trẻ không phản đối tối giản, nhưng… không đủ thời gian để thực hiện. Sau giờ làm việc căng thẳng, họ cần nghỉ ngơi nhiều hơn là lập kế hoạch phân loại đồ đạc, sắp xếp tủ kệ, rồi duy trì trật tự đó mỗi ngày.
Khi dọn dẹp trở thành một “dự án lớn” đòi hỏi cam kết lâu dài, nó dễ biến thành một áp lực tinh thần. Không ngẫu nhiên mà dịch vụ “chuyên gia sắp xếp nhà cửa” ngày càng phổ biến – bởi nhiều người muốn mua lại thời gian và sự nhẹ đầu , thay vì tự mình xoay xở.
Khi khái niệm dọn dẹp bị hiểu sai từ gốc
Triết lý dọn dẹp ban đầu nhấn mạnh việc giảm mua - giảm rác - giảm gánh nặng sống . Thế nhưng, trong quá trình tiếp nhận, không ít người chỉ nhìn thấy phần “nhà đẹp - nhà gọn” bên ngoài, mà bỏ qua phần cốt lõi bên trong.
Dưới đây là những hiểu lầm rất phổ biến.
1. Sao chép không gian sống của người khác, bỏ quên thói quen của chính mình
Trên mạng có vô số căn nhà “nhìn là thấy muốn dọn ngay”. Và nhiều người đã làm đúng một việc… sai: sao chép y nguyên , bất chấp hoàn cảnh sống của bản thân.
Có người nuôi con nhỏ nhưng lại cố cất đồ chơi thật xa tầm tay để “giữ nhà gọn”. Kết quả là mỗi ngày lặp lại vòng tròn: lấy ra - cất vào - bừa bộn - mệt mỏi. Không gian thì gọn trên ảnh, nhưng cuộc sống thì không hề dễ thở hơn.
2. Muốn dọn một lần là xong, nhưng dọn dẹp không phải việc “một phát ăn ngay”
Dọn dẹp là thói quen dài hạn , không phải chiến dịch ngắn ngày. Nếu vẫn mua sắm liên tục, vẫn giữ đồ “phòng khi cần”, thì dù có dọn bao nhiêu lần, nhà cũng sẽ đầy trở lại.
Những người trên mạng có vẻ “dọn mãi không mệt” thường rơi vào ba nhóm:
- Có nhiều thời gian
- Ít áp lực công việc
- Hoặc… dọn dẹp chính là nghề của họ
Với phần lớn người bình thường, cuộc sống còn nhiều ưu tiên khác.
3. Dọn dẹp để… mua thêm đồ dọn dẹp
Đây là nghịch lý phổ biến nhất.
Mục tiêu của dọn dẹp là giảm ham muốn vật chất , nhưng nhiều người lại chi tiền cho hàng loạt hộp đựng, kệ lưu trữ, dụng cụ phân loại – đến mức đồ “phục vụ dọn dẹp” còn nhiều hơn đồ cần dọn.
Việc này giống như chuyện học sinh nghèo mua quá nhiều đồ dùng học tập: chưa học đã mệt .
4. Trì hoãn - và sự “không hợp tác” từ gia đình
Không phải ai cũng sẵn sàng thay đổi cùng lúc. Có người muốn dọn, người khác thì không. Có người hăng hái tuần đầu, rồi bỏ cuộc tuần sau.
Trong những trường hợp này, cố gắng “làm cho xong” chỉ khiến sự căng thẳng tăng lên. Dọn dẹp hiệu quả nhất khi đi chậm, phù hợp với hoàn cảnh , chứ không phải khi ép buộc.
Cuối cùng: Tối giản không phải nghĩa vụ, mà là lựa chọn
Không phải gia đình nào cũng cần dọn dẹp theo chuẩn tối giản. Có những ngôi nhà bừa bộn vì cuộc sống quá vất vả và điều đó không đáng bị phán xét. Cũng có những gia đình không thiếu người dọn dẹp, nên họ chẳng cần “xả đồ” để nhẹ việc.
Với những người muốn cải thiện môi trường sống, dọn dẹp có thể là một công cụ tốt , nếu hiểu đúng:
- Giảm mua sắm để nhẹ đầu
- Buông bỏ đồ thừa để bớt ràng buộc
- Giữ vừa đủ để sống tiện, không để sống mệt
Điều quan trọng nhất cần nhớ chỉ gói gọn trong hai ý:
- Thứ nhất , đừng chạy theo sự ngăn nắp hoàn hảo. Một căn nhà “hơi bừa” nhưng dễ sống vẫn tốt hơn một căn nhà gọn gàng mà khiến bạn căng thẳng mỗi ngày.
- Thứ hai , dọn dẹp là để tiện lợi , không phải để trưng bày. Nếu giữa gọn gàng và dễ lấy đồ phải chọn một, hãy ưu tiên cái khiến bạn sống nhẹ hơn.
Sau cùng, đó là nhà của bạn. Bạn không cần sống giống ai cả – chỉ cần sống thoải mái là đủ.
