TAND TPHCM ngày 7-4 xét xử sơ thẩm 22 bị cáo trong vụ án xảy ra tại Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (VRG) và các đơn vị liên quan. Trong số này, bị cáo Đào Thị Hương Lan, cựu Giám đốc Sở Tài chính TPHCM, đang bị truy nã.
Khởi đầu quá trình gian dối
22 bị cáo bị VKSND Tối cao truy tố về 5 nhóm tội danh gồm Nhận hối lộ; Đưa hối lộ; Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí; Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ; Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng.
Sau khi cơ quan công tố công bố cáo trạng, HĐXX bắt đầu xét hỏi công khai. Bị cáo Lê Quang Thung (80 tuổi; cựu quyền Chủ tịch HĐQT VRG) là người đầu tiên bước lên bục khai báo. Bị cáo thừa nhận hành vi như cáo trạng truy tố.
Theo hồ sơ vụ án, khu đất 6.201,9 m² tại địa chỉ 39-39B Bến Vân Đồn (nay thuộc phường Xóm Chiếu, TPHCM) là tài sản thuộc sở hữu nhà nước, do VRG cùng 2 công ty con là Cao su Đồng Nai và Cao su Bà Rịa quản lý, sử dụng.
Phiên tòa dự kiến diễn ra trong nhiều ngày
Năm 2007, VRG xin chủ trương chuyển mục đích sử dụng đất để xây dựng chung cư, giải quyết nhà ở cho cán bộ - công nhân viên. Tuy nhiên, thay vì thực hiện đúng quy định về đấu giá quyền sử dụng đất hoặc giao đất theo giá thị trường, nhiều cá nhân tại VRG bắt tay với doanh nghiệp tư nhân chuyển nhượng đất công giá rẻ.
Cụ thể, tháng 12-2009, Chủ tịch VRG Lê Quang Thung "thỏa thuận miệng" với 2 người trong vụ án là Lê Y Linh, Đặng Phước Dừa, thống nhất lập Công ty Phú Việt Tín để "hợp thức hóa" việc chuyển nhượng khu đất cho tư nhân với giá 1.200 USD/m².
Thiệt hại lớn
Ngày 29-12-2009, Công ty Phú Việt Tín được thành lập với vốn điều lệ 6 tỉ đồng, trong đó 2 công ty Cao su Đồng Nai và Cao su Bà Rịa chiếm 100% vốn nhưng thực tế do Linh và Dừa điều hành.
Tháng 1-2010, dưới tác động của bà Đào Thị Hương Lan (Giám đốc Sở Tài chính), khu đất được UBND TPHCM chấp thuận giao cho Công ty Phú Việt Tín (cáo trạng xác định việc giao khu đất là không đúng đối tượng, không đúng quy định về quản lý tài sản nhà nước).
Ngay sau đó, ông Lê Quang Thung chỉ đạo các công ty con thoái 99% vốn tại Công ty Phú Việt Tín cho nhóm của Linh và Dừa với giá rẻ, không qua định giá. Năm 2012, các thủ tục chuyển nhượng vốn góp được hoàn tất, nhóm Linh và Dừa nắm toàn quyền định đoạt dự án.
Tiếp đó, các bị cáo thực hiện một loạt giao dịch chuyển nhượng vốn góp nhằm xóa dấu vết tài sản nhà nước. Từ cuối năm 2009, giá trị quyền sử dụng đất liên tục bị thao túng, có lúc xuống 800 USD/m².
Cuối năm 2013, bà Nguyễn Thị Như Loan, Chủ tịch HĐQT Công ty Quốc Cường Gia Lai, thỏa thuận mua lại dự án với giá 460,9 tỉ đồng.
Sau khi nắm giữ 100% vốn tại Công ty Phú Việt Tín, Công ty Quốc Cường Gia Lai tiếp tục chuyển nhượng dự án cho một tập đoàn bất động sản khác với tổng giá trị hơn 846 tỉ đồng.
Qua các vòng chuyển nhượng, thiệt hại đối với nhà nước được xác định hơn 542,7 tỉ đồng.
"Mưa tiền bôi trơn"
Cáo trạng xác định để việc thâu tóm đất công diễn ra trôi chảy, 2 bị cáo Lê Y Linh và Đặng Phước Dừa đã chi ra khoản tiền khổng lồ để "bôi trơn".
Cụ thể, năm 2011, trước khi nghỉ hưu, ông Lê Quang Thung nhận 300.000 USD tiền mặt từ Linh và Dừa trong một túi giấy hiệu Hermes tại một nhà hàng trên đường Lê Duẩn, quận 1 trước đây. Trước đó, ông Thung đã nhận 200.000 SGD để chi viện phí cho con trai tại Singapore.
Bị cáo Trần Ngọc Thuận (cựu Tổng Giám đốc VRG) nhận tổng cộng 45 tỉ đồng, trong đó có lần Dừa mang 20 tỉ đồng đựng trong 4 vỏ thùng carton tận đến văn phòng để "cảm ơn".
Sau đó, ông Thuận "chia phần" cho các thuộc cấp gồm Võ Sỹ Lực (cựu Chủ tịch HĐTV), Trần Thoại (cựu Phó Tổng Giám đốc) và Phạm Văn Thành (cựu Trưởng Ban Kế hoạch Đầu tư của VRG), mỗi người 2,5 tỉ đồng, để giữ im lặng.
Bị cáo Đoàn Ngọc Phương (cựu Phó Cục trưởng Cục Quy hoạch và Phát triển tài nguyên đất) cùng nhiều đồng phạm đã nhận hối lộ để cố tình định giá thấp khu đất 39-39B Bến Vân Đồn, giúp các cá nhân liên quan không bị xử lý hình sự và nhà đầu tư thu lợi bất chính. Riêng bị cáo Phương bị cáo buộc nhận 200 triệu đồng và 10.000 USD.
Trong quá trình điều tra, nhiều bị cáo và gia đình tự nguyện nộp lại số tiền hưởng lợi bất chính và tiền khắc phục hậu quả. Tổng cộng, đến nay, hơn 224,7 tỉ đồng và 64.000 USD được thu hồi. Bên cạnh đó, cơ quan chức năng cũng phong tỏa nhiều tài sản, tài khoản ngân hàng của các bị cáo để bảo đảm việc thi hành án.
Trong vụ án này có tổng cộng 10 bị cáo được thay thế biện pháp tạm giam bằng bảo lãnh để tại ngoại. Phiên tòa do thẩm phán Nguyễn Thị Hà làm chủ tọa, dự kiến kết thúc vào ngày 10-4.
Cáo trạng ghi nhận tình tiết giảm nhẹ cho nhiều bị cáo như tự nguyện bồi thường thiệt hại; thành khẩn khai báo; có thành tích xuất sắc trong công tác hoặc có công với cách mạng.
Sai phạm tại khu đất 39-39B Bến Vân Đồn gây thiệt hại hàng trăm tỉ đồng cho nhà nước
Đối với bị cáo giữ vai trò chủ chốt và có hành vi vi phạm nhiều lần như Lê Quang Thung, Trần Ngọc Thuận, Lê Y Linh, Đặng Phước Dừa, VKSND Tối cao đề nghị áp dụng các hình phạt nghiêm khắc để răn đe.
