Trong suốt hành trình đưa Yoga Cười vào bệnh viện, Dược sĩ Phạm Quốc Vinh, Bệnh viện Bạch Mai (41 tuổi, Nghệ An) còn nhờ mãi câu chuyện một người phụ nữ sốc khi nghe tin mẹ mắc ung thư vào năm 2014.
Cú sốc khiến chị choáng váng, sợ hãi và mất tinh thần.
Đến chiều cùng ngày, sau khi tham gia hoạt động tập cười tại câu lạc bộ Yoga Cười, cảm xúc của chị dần được giải tỏa. Chị cảm thấy nhẹ nhõm và dễ chịu hơn. "Yoga Cười giúp tôi thấy dễ chịu, thoải mái hơn. Từ sáng giờ, tôi quá căng thẳng, sợ hãi”, chị chia sẻ với anh Vinh.
Ung thư là căn bệnh bào mòn sức khỏe tinh thần và thể xác. Đây cũng là nhóm bệnh nhân chịu tổn thương tâm lý rất mạnh, không chỉ vì bệnh mà còn bởi cú sốc, sự căng thẳng và sợ hãi khi biết mình mắc ung thư.
Anh Vinh và buổi tập Yoga Cười với bệnh nhân và người nhà mắc ung thư (ảnh NVCC).
Với anh Vinh, mong muốn đưa Yoga Cười vào bệnh viện không xuất hiện trong một ngày. Đó là ý tưởng đã theo anh từ những năm đầu xây dựng các câu lạc bộ Yoga Cười ngoài cộng đồng.
Trong một lần đi tình nguyện từ thiện, anh trao đổi ý tưởng với điều dưỡng trưởng Trung tâm Ung bướu và Y học Hạt nhân, nay là Viện Ung bướu và Y học Hạt nhân, Bệnh viện Bạch Mai.
Sau đó, với sự hỗ trợ của chị Phan Thị Thu Huệ, Điều dưỡng trưởng (Viện Ung bướu và Y học Hạt nhân) và nỗ lực của bản thân, đến năm 2025, anh Vinh chính thức triển khai hoạt động Yoga Cười thường xuyên cho bệnh nhân ung thư sau giờ làm, ngay trên giường bệnh.
Theo chia sẻ của anh, đây là lần đầu Yoga Cười được đưa vào bệnh viện và áp dụng cho nhóm bệnh nhân ung thư cùng người nhà thường xuyên.
Điều anh muốn mang đến không phải là một phương pháp điều trị thay thế. “Yoga Cười không thay thế điều trị bệnh. Đây là một hoạt động giúp bệnh nhân chủ động vui vẻ hơn trong hoàn cảnh mà tâm lý dễ bị kéo xuống bởi bệnh tật”.
Một tiếng cười không dễ bật ra trong phòng bệnh
Làm thế nào để một người đang đau khổ, bệnh tật có thể cười? Đó là câu hỏi không dễ trả lời.
Một buổi Yoga Cười trong bệnh viện không bắt đầu bằng tiếng cười. Trước hết là những cuộc trò chuyện cởi mở. Sau đó, người tham dự được dẫn dắt vào những động tác đơn giản như vỗ tay, vỗ tay theo nhịp, cùng nhau hô đồng thanh và vỗ tay.
Những động tác tưởng như đơn giản ấy giúp người tham dự bớt mặc cảm, đồng thời làm quen với hơi thở chuẩn của Yoga, tức thở bằng cơ hoành.
Rồi tiếng cười mới xuất hiện. “Tiếng cười ban đầu thường hơi gượng. Cái gì cũng vậy, lúc bắt đầu đều khó”, anh Vinh nói.
Không phải ai bước vào một phòng bệnh cũng có thể lập tức cười thật thoải mái. Với những người đang đau, đang sợ hãi hoặc vừa nhận một thông tin nặng nề về bệnh tật, tiếng cười ban đầu có thể chỉ là một sự cố gắng.
Anh Vinh ví việc này giống như diễn viên: “Diễn cũng là một sự cố gắng và tập luyện”.
Nhưng theo anh, cố gắng thôi chưa đủ. Điều quan trọng còn nằm ở môi trường mà người ta được phép cười mà không sợ bị đánh giá.
Khi nhiều người cùng tham gia, sự ngại ngùng dần được phá bỏ. Những tiếng cười ban đầu có thể còn gượng gạo, nhưng sau đó mọi người cởi mở hơn và không còn ngại như lúc đầu.
Ở bệnh viện, một chương trình thông thường chỉ kéo dài khoảng 5 phút. Với những bệnh nhân ung thư đang trong tình trạng yếu, vài phút ấy cũng là một nỗ lực.
Nhưng chính khoảng thời gian ngắn ngủi đó có thể tạo ra một khoảng nghỉ giữa những lo lắng của bệnh tật.
“5 phút tập cười không đơn giản chỉ là năm phút bật ra tiếng cười. Đó là khoảng thời gian người bệnh thử cho phép mình tạm quên đi những cảm xúc nặng nề”.
Bác sĩ Lê Văn Long, Quyền Trưởng khoa Ung thư Tiêu hóa, Viện Y học Hạt nhân và Ung bướu, cho biết bệnh ung thư có ảnh hưởng lớn đến tâm lý người bệnh. Bên cạnh điều trị và dinh dưỡng, việc chăm sóc tinh thần cũng rất quan trọng. “Tinh thần tốt sẽ giúp điều trị tốt hơn”, bác sĩ Long nhấn mạnh.
Yoga Cười không chỉ tác động tích cực tới bệnh nhân ung thư mà cũng là cách giải tỏa cảm xúc của người nhà.
Chị Trần Hằng (Hà Nội) là một trong những người có mẹ mất vì căn bệnh ung thư. Khi mẹ mất, đúng thời điểm đang mang bầu, ngày nào chị cũng khóc đến sưng mắt. Cho đến một ngày, nhìn hình ảnh siêu âm em bé, chị thấy con cau có như một quả táo tàu.
“Tôi thương em bé chưa chào đời, nghĩ rằng con cũng phải chịu đựng những cảm xúc buồn bã, nặng nề của mẹ, nên tôi thử tập Yoga Cười”.
Từng ngày, từng chút một, chị bắt đầu có những giây phút khuây khỏa hơn.
“Tôi nhận ra, trên đời này, ngoài nỗi buồn, mình vẫn còn có thể cười và cảm thấy nhẹ nhõm, dù chỉ trong giây lát. Và cứ thế, tôi đã đi qua giai đoạn khó khăn nhất của cuộc đời”.
Với anh Vinh, những câu chuyện như vậy càng cho thấy điều anh muốn mang đến bệnh viện không phải là một phương pháp điều trị thay thế, mà là một khoảng thời gian để người bệnh và người nhà có thể tạm bước ra khỏi những cảm xúc nặng nề đang bủa vây.
Từ những trải nghiệm với bệnh nhân ung thư, anh Vinh nhìn thấy khả năng mở rộng Yoga Cười tới nhiều nhóm bệnh nhân mạn tính khác, trong đó có bệnh nhân nội tiết, tăng huyết áp, đái tháo đường…
Theo cách anh Vinh chia sẻ, 5 phút cười với người có bệnh lý và 15-20 phút cười liên tục (với người khỏe mạnh) mới tạo ra những thay đổi của cơ thể và cải thiện chất lượng cuộc sống. Đặc biệt, với những người có bệnh lý và người già thường có xu hướng ít cười, Yoga Cười có thể giúp họ quay trở lại với tâm hồn trẻ thơ hơn, giảm căng thẳng và xoa dịu nỗi đau thể xác.
