Sau giai đoạn tăng trưởng mạnh trong năm 2025, ngành ngân hàng đang bước vào năm 2026 với nhiều thách thức hơn khi tốc độ tăng trưởng lợi nhuận có dấu hiệu chậm lại. Tuy nhiên, trong bối cảnh định giá vẫn ở mức hấp dẫn và dòng tiền trên thị trường chứng khoán tiếp tục ưu tiên các nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, ngân hàng vẫn được xem là một trong những nhóm ngành đáng chú ý nhất đối với nhà đầu tư trung và dài hạn.
Theo báo cáo cập nhật ngành ngân hàng của Chứng khoán ACB (ACBS), lợi nhuận trước thuế quý I/2026 của 27 ngân hàng niêm yết tăng 14,2% so với cùng kỳ năm trước, nhưng giảm 3,1% so với quý trước. Điều này cho thấy hoạt động kinh doanh của ngành vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực, song tốc độ mở rộng đã không còn mạnh như giai đoạn trước.
Đáng chú ý, các ngân hàng quốc doanh như Vietcombank (VCB), VietinBank (CTG) cùng một số ngân hàng được cấp hạn mức tín dụng cao như MBBank (MBB), VPBank(VPB) và HDBank (HDB) tiếp tục duy trì kết quả kinh doanh nổi bật hơn mặt bằng chung của ngành.
Một trong những nguyên nhân chính khiến triển vọng lợi nhuận chậm lại là sự thu hẹp của biên lãi thuần (NIM) - nguồn tạo lợi nhuận cốt lõi của các ngân hàng. Trong quý I/2026, NIM toàn ngành giảm xuống khoảng 3%, mức thấp nhất trong nhiều năm gần đây.
Trong bối cảnh đó, sự phân hóa giữa các ngân hàng được dự báo sẽ rõ nét hơn. Các ngân hàng quốc doanh có lợi thế về nguồn vốn giá rẻ được kỳ vọng cải thiện NIM tốt hơn, trong khi nhóm ngân hàng tư nhân sẽ chịu áp lực lớn hơn khi chi phí huy động tăng nhưng dư địa tăng lãi suất cho vay không còn nhiều.
Dẫu vậy, bức tranh ngành ngân hàng không hoàn toàn thiếu những điểm sáng. Việc đẩy mạnh chuyển đổi số giúp nhiều nhà băng nâng cao hiệu quả hoạt động, kéo tỷ lệ chi phí trên thu nhập (CIR) xuống còn khoảng 29,8%, thấp hơn đáng kể so với mức trên 40% trước đại dịch Covid-19.
Chất lượng tài sản của hệ thống hiện cũng chưa xuất hiện dấu hiệu xấu đi quá mạnh. Chi phí tín dụng vẫn được duy trì ở mức thấp, khoảng 0,27% mỗi quý, trong khi tỷ lệ bao phủ nợ xấu quanh mức 80%, tạo bộ đệm nhất định cho các ngân hàng trước các biến động của nền kinh tế.
Ngoài ra, Nghị định 304/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ tháng 12/2025 được kỳ vọng sẽ hỗ trợ đáng kể cho quá trình xử lý tài sản bảo đảm và thu hồi nợ xấu. Đây được xem là yếu tố tích cực đối với triển vọng dài hạn của ngành ngân hàng.
Trên thị trường chứng khoán, ACBS cho rằng định giá cổ phiếu ngân hàng vẫn đang ở vùng hấp dẫn. Hiện P/E ngành dao động quanh mức 10,8-10,9 lần, thấp hơn khoảng 10% so với trung vị lịch sử. Đây là cơ sở để công ty chứng khoán này tiếp tục ưu tiên các cổ phiếu như: VCB, CTG và MBB nhờ nền tảng hoạt động ổn định, lợi thế nguồn vốn và mức định giá hợp lý.
Theo ông Hoàng Xuân Chiến - Giám đốc phát triển kinh doanh Khối tư vấn đầu tư của VPS nhận định, dòng tiền trong tháng 6 nhiều khả năng sẽ tìm đến những nhóm ngành hội tụ ba yếu tố gồm triển vọng lợi nhuận rõ ràng, định giá hấp dẫn và có câu chuyện hỗ trợ từ chính sách. Trong đó, ngân hàng vẫn là nhóm ngành nổi bật.
Theo các chuyên gia, trong bối cảnh thị trường chứng khoán ngày càng phân hóa, chiến lược phù hợp không phải là chạy theo các cổ phiếu tăng nóng mà là tập trung vào những doanh nghiệp đầu ngành có nền tảng tài chính vững chắc, tăng trưởng lợi nhuận thực chất và định giá hợp lý.
Dù tốc độ tăng trưởng lợi nhuận của ngành ngân hàng đang có dấu hiệu chậm lại, nhóm cổ phiếu này vẫn sở hữu nhiều lợi thế như quy mô vốn hóa lớn, thanh khoản cao, khả năng hấp thụ dòng tiền mạnh cùng mức định giá chưa đắt. Với nhà đầu tư trung và dài hạn, các nhịp điều chỉnh của thị trường có thể tiếp tục mở ra cơ hội tích lũy đối với những ngân hàng đầu ngành có chất lượng tài sản tốt và triển vọng tăng trưởng bền vững.
