GDP 9 tháng cao nhất 15 năm, giữ nhịp tăng trưởng 2 con số cuối năm thế nào?

Theo các chuyên gia, sau mức tăng trưởng GDP 9 tháng cao nhất 15 năm (từ 2011), có thể tự tin để kỳ vọng kinh tế Việt Nam sẽ tiếp tục duy trì tốc độ này trong quý tiếp theo để đạt được mục tiêu cả năm tăng trưởng hai con số. Tuy nhiên đây không phải là bài toán dễ giải. Việc tăng trưởng GDP quý IV phải ở mức trên 12,5% trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực có rất nhiều biến động phức tạp, khó lường, có những diễn biến vượt dự báo chắc chắn là nhiệm vụ khó khăn, cần thực hiện đồng loạt nhiều giải pháp.

Tăng tốc xuất khẩu, tháo gỡ điểm nghẽn

TS. Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính - ngân hàng, nhấn mạnh, một trong những trụ cột cần tập trung trong quý cuối năm là đẩy mạnh xuất khẩu. Trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động, xuất khẩu vẫn giữ vai trò động lực quan trọng của tăng trưởng nhờ khả năng trực tiếp mở rộng quy mô GDP, thúc đẩy sản xuất trong nước và thu hút nguồn lực quốc tế. Việt Nam đã xuất siêu trở lại sau 9 tháng liên tiếp nhập siêu. Cụ thể trong tháng 9, Việt Nam xuất siêu 1,27 tỷ USD. Đây là một tín hiệu rất tích cực của kinh tế Việt Nam.

Xuất, nhập khẩu hàng hóa 9 tháng năm 2026. (Nguồn: Cục Thống kê)

Tuy nhiên, tính chung 9 tháng, do nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu, cán cân thương mại hàng hóa 9 tháng vẫn nhập siêu 19,42 tỷ USD. Vì thế, ông Hiếu cho rằng cần đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu hơn nữa bằng cách khai thác hiệu quả các Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) thế hệ mới, mở rộng sang các không gian mới như Trung Đông, Nam Á, châu Phi.

“ Đặc biệt, cần chuyển từ xuất khẩu thô sang sản phẩm chế biến sâu, công nghệ cao, gắn xuất khẩu với tiêu chuẩn xanh, phát triển bền vững và truy xuất nguồn gốc. Bên cạnh đó, đẩy mạnh thương mại điện tử xuyên biên giới làm kênh chiến lược, cải cách thủ tục hành chính, giảm thời gian thông quan và chi phí tuân thủ” , ông Hiếu nêu ý kiến.

Ông Hiếu cũng khuyến cáo, để giữ đà tăng trưởng ổn định và bền vững, cần tháo gỡ nhiều nút thắt.

Đầu tiên là phải mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Hiện nay Ngân hàng Nhà nước có nhiều động thái thúc đẩy tăng trưởng tín dụng, nới rộng room cho các ngân hàng thương mại để các ngân hàng có thể sử dụng nhiều tiền gửi để cho vay.

Thực tế, các ngân hàng sẵn sàng cho doanh nghiệp vay nhiều hơn, nhưng nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ lại không có đủ tiêu chuẩn đáp ứng các chuẩn tín dụng, nên không vay được vốn. Vì vậy rất cần thiết tạo cơ chế để các doanh nghiệp này tiếp cận được nguồn vốn vay từ ngân hàng.

Tại các địa phương đã có quỹ bảo lãnh tín dụng, nhưng việc tiếp cận vốn cũng không mấy khả quan, nên Chính phủ cần tăng cường năng lực của các quỹ này, giúp dòng vốn đến được tay doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp phát triển, tăng trưởng nền kinh tế mới có thể phát triển ổn định và bền vững.

Một thách thức cũng được ông Hiếu chỉ ra là giá xăng dầu thế giới tăng cao, tác động đến các quốc gia, trong đó có Việt Nam. “ Tôi cho rằng Chính phủ nên có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp. Điều này có thể làm ngay và trong thời gian ngắn, giúp tăng trưởng nền kinh tế mạnh mẽ, vững vàng hơn ”, ông Hiếu kiến nghị.

Tận dụng nguồn lực truyền thống, đẩy mạnh động lực mới

Trong khi đó, TS. Cấn Văn Lực - chuyên gia kinh tế trưởng BIDV, thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tài chính và tiền tệ quốc gia - nhận định, tăng trưởng những tháng cuối năm 2026 có cơ sở để đạt mức cao nếu Việt Nam tận dụng tốt các lĩnh vực truyền thống và kích hoạt được những lĩnh vực mới. Trong đó khoa học công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, cải cách thể chế, liên kết vùng và xử lý các dự án tồn đọng có thể đóng góp thêm cho tăng trưởng.

Theo chuyên gia, một trong những trụ cột cần tập trung trong quý cuối năm là đẩy mạnh xuất khẩu. (Ảnh: Bộ Công thương).

Đầu tư công cũng cần được nhìn không chỉ ở con số giải ngân mà ở khả năng tạo ra giá trị thực cho nền kinh tế. “ Từ nay đến cuối năm, yêu cầu không chỉ là đẩy nhanh giải ngân mà quan trọng hơn là tháo gỡ các điểm nghẽn trong triển khai dự án, để nguồn vốn được hấp thụ hiệu quả, nhanh chóng đi vào các công trình, dự án có khả năng tạo sản lượng, việc làm và giá trị gia tăng cho nền kinh tế ”, ông Lực cho hay.

Bên cạnh đó, cần chú trọng đến khu vực kinh tế tư nhân. Muốn tăng trưởng hai con số, nền kinh tế không thể chỉ dựa vào ngân sách và FDI mà cần khơi thông khả năng mở rộng sản xuất của doanh nghiệp trong nước. Các nút thắt về vốn, đất đai, thủ tục hành chính, tiếp cận thị trường và chi phí tuân thủ cần được tháo gỡ nhanh hơn.

Đặc biệt, dòng vốn tín dụng cần được hướng vào các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh có khả năng tạo giá trị gia tăng, thay vì chỉ tập trung vào những hoạt động ít tạo ra năng lực sản xuất. Khi doanh nghiệp có thể tiếp cận vốn, mở rộng nhà xưởng, đầu tư công nghệ và nhận thêm đơn hàng, tác động tới GDP sẽ rõ hơn.

Vì vậy, những tháng cuối năm sẽ là giai đoạn quyết định đối với mục tiêu tăng trưởng. Nếu đầu tư công được giải ngân thực chất, công nghiệp và xuất khẩu giữ được đơn hàng, tiêu dùng và dịch vụ tiếp tục mở rộng, trong khi khu vực tư nhân được khơi thông nguồn lực, nền kinh tế sẽ có thêm cơ sở để tiến gần mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Đồng quan điểm, GS. Trần Thọ Đạt, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, Đại học Kinh tế Quốc dân, cũng nhận định, có thể duy trì được đà tăng trưởng tốt nhờ các động lực truyền thống như xuất khẩu, đầu tư và tiêu dùng.

Tuy nhiên, trước những áp lực nhất định do biến động của kinh tế toàn cầu, vẫn cần chuyển mạnh sang mô hình tăng trưởng dựa nhiều hơn vào năng suất, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số. Theo ông, có 3 nhóm động lực mang tính nền tảng.

Thứ nhất, cải cách thể chế và nâng cao chất lượng môi trường kinh doanh. Đây là điều kiện tiên quyết. Nếu thể chế không theo kịp yêu cầu phát triển mới thì rất khó tạo ra đột phá.

Thứ hai, phát triển khu vực kinh tế tư nhân trong nước. Muốn tăng trưởng bền vững, phải hình thành được các doanh nghiệp nội địa có năng lực cạnh tranh quốc tế, có khả năng tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị và làm chủ công nghệ.

Thứ ba, thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển kinh tế số, dữ liệu lớn và AI. Đây sẽ là những động lực rất quan trọng của mô hình tăng trưởng mới trong giai đoạn tới.

“ Đổi mới sáng tạo không thể đo bằng số lượng đề án hay hội thảo, mà phải được đo bằng sản phẩm cụ thể, bằng năng suất tăng lên, bằng doanh nghiệp lớn mạnh hơn và bằng giá trị gia tăng thực sự được tạo ra trong nền kinh tế ”, ông nêu quan điểm.

Đầu tư công được dự báo sẽ tăng tốc trong quý cuối năm 2026. (Ảnh minh họa: VnEconomy)

Tăng trưởng ngày càng bền vững

Nhận định về mức tăng trưởng xa hơn, TS. Nguyễn Trí Hiếu lạc quan dự đoán sẽ ngày càng bền vững, trong đó, GDP năm 2027 sẽ ở mức trên 10% do bối cảnh kinh tế toàn cầu được dự báo sẽ ổn định hơn năm 2026.

Chuyên gia Cấn Văn Lực cũng tự tin về tăng trưởng kinh tế trong năm 2027 bởi những dự báo tích cực về chu kỳ phát triển mới, sự chuyển mình mạnh mẽ của các địa phương. Theo ông, hiện nay, các địa phương, các vùng kinh tế trọng điểm đang bắt đầu vào “guồng” mới, đặc biệt là các địa phương như Quảng Ninh, Bắc Ninh, khi bắt đầu lên thành phố. Khi các địa phương này tăng tốc phát triển, thì kinh tế Việt Nam cũng có cơ hội để tăng tốc, bứt phá.

Nhiều tổ chức quốc tế cũng nâng dự báo tăng trưởng cả năm lên mức cao nhất khu vực Đông Nam Á.

Ngân hàng Standard Chartered hiện dự báo GDP Việt Nam năm 2026 tăng 9,5%, trong đó kỳ vọng tăng trưởng nửa cuối năm đạt 10,6%. Với năm 2027, ngân hàng này cũng đưa ra dự báo kinh tế Việt Nam sẽ tăng trưởng 11%, nhờ các động lực đến từ sự khởi sắc của ngành sản xuất chế biến, chế tạo, khu vực dịch vụ và đầu tư, khả năng gia tăng xuất khẩu, cũng như việc duy trì các chính sách hỗ trợ tăng trưởng…

Tương tự, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) nâng dự báo tăng trưởng Việt Nam lên 8,2%, tăng 0,7 điểm % so với dự báo trước. IMF đánh giá xuất khẩu công nghệ và nhu cầu trong nước là những động lực quan trọng.

HSBC cũng dự báo kinh tế Việt Nam sẽ tăng 8,2% trong năm nay. Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) nâng dự báo từ 7,2% lên 7,8%, trong khi Văn phòng Nghiên cứu Kinh tế vĩ mô ASEAN+3 (AMRO) dự báo mức tăng 7,5%.

Không chỉ được nâng dự báo, Việt Nam còn nổi bật khi so với các nền kinh tế khác trong khu vực. Theo tổng hợp của Cục Thống kê, nhóm các tổ chức quốc tế dự báo Việt Nam tăng trưởng 7,5-8,2% năm 2026, cao nhất Đông Nam Á.

Trong khi đó, Indonesia được dự báo tăng khoảng 5-5,2%; Malaysia tăng 4,7-4,9%; Singapore tăng 4,8-5%; Philippines tăng 3,3-4,1%; và Thái Lan được dự báo tăng 1,9-2,4%.