Chính phủ Trung Quốc vừa công bố áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu mới đối với 40 công ty và tổ chức của Nhật Bản. Trong đó, có 20 doanh nghiệp đã bị đưa vào danh sách theo dõi đặc biệt.
Quyết định này có hiệu lực ngay lập tức sau khi được Bộ Thương mại Trung Quốc thông báo vào ngày hôm nay.
Động thái này đánh dấu một bước leo thang mới trong quan hệ thương mại và ngoại giao giữa hai quốc gia láng giềng tại khu vực Đông Á.
Danh sách các đơn vị bị hạn chế bao gồm nhiều tên tuổi lớn trong lĩnh vực sản xuất ô tô, đóng tàu và các tập đoàn thương mại đa quốc gia.
Những tên tuổi lớn như hãng sản xuất ô tô Subaru, tập đoàn dầu khí Eneos và nhà sản xuất linh kiện điện tử TDK đều xuất hiện trong danh sách này.
Các công ty con thuộc những tập đoàn thương mại hàng đầu Nhật Bản bao gồm Itochu, Sumitomo và Mitsui cũng nằm trong diện bị giám sát.
Ngoài ra, công ty Mitsubishi Materials cũng là một thực thể chịu sự điều chỉnh của quy định mới.
Lệnh hạn chế xuất khẩu của Trung Quốc với Nhật Bản được dự báo sẽ khiến cho tình hình thêm căng thẳng.
Các nhà xuất khẩu tại Trung Quốc khi cung cấp hàng hóa cho những đơn vị này phải thực hiện các thủ tục pháp lý nghiêm ngặt hơn. Họ cần nộp báo cáo đánh giá rủi ro chi tiết cho cơ quan quản lý.
Các doanh nghiệp đồng thời phải đưa ra cam kết bằng văn bản về việc hàng hóa sẽ không được sử dụng cho mục đích tăng cường sức mạnh quân sự.
Nhóm 20 tổ chức còn lại phải đối mặt với các biện pháp trừng phạt nghiêm khắc hơn khi bị đưa vào danh sách kiểm soát xuất khẩu toàn diện.
Nhóm này bao gồm các đơn vị trọng yếu như Mitsubishi Shipbuilding, hệ thống hàng không vũ trụ thuộc Kawasaki Heavy Industries và Học viện Quốc phòng Nhật Bản.
Nhiều doanh nghiệp Nhật Bản cho biết họ cảm thấy bất ngờ trước thông báo đột ngột từ phía Bắc Kinh.
Đại diện của TDK và Mitsubishi Heavy Industries xác nhận họ chỉ mới nắm bắt thông tin và đang tiến hành kiểm tra nội bộ để đánh giá thiệt hại.
Phát ngôn viên của Bộ Thương mại Trung Quốc khẳng định các biện pháp này là hoàn toàn chính đáng và phù hợp với quy định pháp luật.
Phía Trung Quốc cũng cho rằng động thái này nhằm mục tiêu ngăn chặn tham vọng hạt nhân và xu hướng tái quân sự hóa của phía Nhật Bản. Cơ quan này tuyên bố rằng các hạn chế chỉ tập trung vào một số lượng nhỏ thực thể và các mặt hàng lưỡng dụng cụ thể.
Bắc Kinh đồng thời cũng cho biết các hoạt động giao thương dân sự bình thường sẽ không bị ảnh hưởng bởi quyết định này.
Tuy nhiên, các mặt hàng bị siết chặt quản lý lại bao gồm nhiều kim loại quý hiếm có vai trò then chốt trong sản xuất công nghiệp. Vonfram, tellurium và bismuth là những nguyên liệu không thể thiếu trong chế tạo chất bán dẫn và các bộ phận công nghiệp nặng.
Mối quan hệ giữa hai nước đã bắt đầu có dấu hiệu rạn nứt nghiêm trọng từ cuối năm ngoái. Những phát ngôn của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi về tình hình eo biển Đài Loan vào tháng 11/2025 được cho là nguyên nhân dẫn đến sự căng thẳng hiện tại.
Trung Quốc đã liên tục đưa ra các khuyến cáo hạn chế du lịch và siết chặt các quy định xuất khẩu đối với Nhật Bản trong thời gian qua.
Việc áp đặt lệnh kiểm soát đối với 40 thực thể lần này cho thấy áp lực kinh tế mà Bắc Kinh đang tạo ra đối với Tokyo ngày càng gia tăng.
