Trong mâm cơm của nhiều gia đình Việt, có những loại rau rất quen thuộc nhưng ít người thích vì cảm giác khó ăn. Rau đay là một trong số đó. Khi nấu lên, rau tạo đay sẽ nhớt khiến không ít người e ngại. Tuy nhiên, ít ai biết rằng phía sau đặc điểm này là hàng loạt lợi ích cho sức khỏe, khiến rau đay được đánh giá cao cả trong y học hiện đại lẫn y học cổ truyền.
Thông thường rau đay có ở nhiều nơi trên thế giới nhưng ở Việt Nam có hai loại rau đay phổ biến là rau đay đỏ (rau đay tía) và rau đay xanh (cũng có nơi gọi là rau đay trắng). Rau đay đỏ được trồng rất lâu trước kia ở Việt Nam với đặc điểm thân cây màu đỏ tía. Còn rau trắng mới được trồng ở Việt Nam.
Theo chuyên gia dinh dưỡng các loại rau như rau đay, rau dền, rau ngót là những loại có giá trị dinh dưỡng cao, đồng đều về hàm lượng caroten, vitamin C (179 - 64 - 52mg%), hàm lượng sắt (2,8 - 2,5 - 2,1mg%), giàu các muối khoáng, vi khoáng, lượng protein cao gấp 3 - 5 lần các loại rau khác (3 - 6 g%).
Rau đay là loại rau dân giã bán nhiều ở các chợ Việt. Ảnh minh họa.
Rau đay là loại rau có khả năng sinh trưởng mạnh, chịu hạn, chịu ngập, không cần phun thuốc kích thích mà vẫn xanh tốt. Điều này giúp rau đay trở thành một trong những loại rau có nguy cơ tồn dư hóa chất thấp, phù hợp với xu hướng tiêu dùng an toàn và bền vững.
Theo một nghiên cứu công bố trên Journal of Food Composition and Analysis, rau đay chứa nhiều hợp chất sinh học có lợi như polysaccharides, flavonoids, carotenoids và vitamin, đặc biệt là chất nhầy tự nhiên - yếu tố tạo nên độ nhớt đặc trưng của loại rau này.
Đáng chú ý thời gian qua, nhiều nghiên cứu từ Nhật Bản, trong đó có công trình của Đại học Kyushu chỉ ra rằng, chất nhầy trong rau đay có thể giúp giữ ẩm da, cải thiện độ đàn hồi, ngăn ngừa lão hóa sớm và hỗ trợ phục hồi mô liên kết.
Các polysaccharide tự nhiên này còn có tác dụng tương tự như collagen thực vật, góp phần tăng cường sức khỏe xương khớp và hệ miễn dịch.
Theo các nghiên cứu, người ta còn thấy rau đay có nhiều giá trị thực phẩm-thuốc khác nhau. Phân tích hóa chất trong lá rau người ta thấy có nhiều chất flavonoid, saponin, tannin, steroid, triterpen. Đặc biệt, trong số các hóa chất tìm được người ta thấy có hai chất mang hoạt tính chức năng mạnh là phytol và monogalactosyldiacylglycerol (chống khối u). Trong phần ngọn người ta cũng tìm thấy một số chất đường glucose, fructose, sucrose và 2 chất inositol (đây là các chất giúp nhuận tràng).
Điều lý thú, trong lá rau đay người ta còn tìm thấy một hoạt chất thuốc có tên là capsin. Đây là một chất có tác dụng tương tự như với các glycosid cường tim vốn được sử dụng làm thuốc chống suy tim bấy lâu nay (hoạt chất làm vận mạch, lợi sữa và lợi tiểu). Trong chất nhầy của rau đay người ta tìm thấy rất nhiều acid hữu cơ như: coumaric, ferulic, vanillic, hydroxybenzoic (những hoạt chất có tác dụng kháng viêm).
Trong rau đay lại có nhiều chất nhày (có tác dụng bôi trơn khiến cho dễ bị tống đẩy), nhiều đường sucrose và inositol (các đường này không hấp thu mà lại giữ nước làm phân nở to nhưng lại rất mềm), hóa giải được táo bón.
Thanh nhiệt giải độc hiệu quả
Ăn loại rau này thường xuyên có tác dụng làm mát, tiêu khát, giải nhiệt, chữa trúng nắng. Vì rau đay có nhiều nước, chứa nhiều nhầy, có nhiều đường nên ích lợi cho việc giải nhiệt. Tính hàn của rau đay giúp hóa giải mọi hiện tượng nóng trong.
Chữa táo bón hiệu quả
Tác dụng này có được là vì trong rau đay có khá nhiều nước (làm mềm phân), có nhiều polysaccharid (làm tăng lưu chuyển ruột, chống ứ đọng phân).
Tốt cho hệ tiết liệu
Những người tiểu bí, tiểu đau, tiểu rát ăn rau đay rất tốt. Lý do rau đay thân thiện với hệ tiết niệu là bởi rau đay có hoạt chất tác động trên tim mạch (có tác dụng làm tăng số lượng nước tiểu), có tác dụng kháng viêm (nên giải viêm nhiễm đường niệu), tác dụng tiêu thũng (nên nước tiểu sẽ dễ dàng ra ngoài).
Có nhiều cách dùng khác nhau để thu được các tác dụng trên. Một cách đơn giản nhất là bạn ăn 200 - 300g rau đay tùy bệnh, nấu ăn liên tục 2 lần/ngày và liên tục trong 20 - 30 ngày, bạn sẽ thấy khả quan.
Cách làm món canh cua rau đay thơm ngonNguyên liệu:
- Cua đồng.
- Rau đay và rau mồng tơi.
- Mướp hương
- Gia vị: Muối, dầu ăn, nước mắm, bột ngọt.
Cách làm:
Bước 1: Cua tách bỏ mai, rửa sạch. Phần gạch ở mai cua, lấy chiếc tăm khều để riêng ra bát. Cho cua vào xay nhuyễn. Khi xay nhớ cho chút muối hạt vào xay cùng. Đây là bí quyết cách làm món canh cua rau đay ngon đậm đà và gạch cua chắc hơn.
Bước 2: Lọc cua lấy nước rồi cho vào nồi đun. Khi đun nhớ canh trừng vì canh cua nấu rất dễ bị trào. Khi đun thấy sôi là phải vặn nhỏ lửa ngay lập tức, nếu không sẽ bị trào mất gạch cua, yếu tố ngon nhất của nồi canh. Nêm gia vị ăn vừa miệng.
Loại rau được đánh giá "tốt bậc nhất thế giới", hoá ra là rau bình dân ở Việt Nam, ra chợ là thấyĐỌC NGAYBước 3: Rau rửa sạch, thái nhỏ sợi, mướp thái lát miếng vừa ăn. Với rau đay thì sau khi rửa sạch hãy vò nhẹ để khi ăn không bị rát mồm.
Bước 4: Khi canh sôi, bạn dùng đũa khẽ khua phần gạch cua sang 1 bên rồi bỏ rau vào, đun đến khi sôi lại là được. Múc canh cua ra bát và thưởng thức cùng với món cà pháo muối chua cực ngon và không bị ngán.
Mặc dù rau đay mang lại nhiều lợi ích, việc sử dụng rau đay cũng cần lưu ý để tránh tác dụng phụ. Rau nên được chọn tươi, sạch và nấu chín kỹ để đảm bảo an toàn thực phẩm. Những người có hệ tiêu hóa yếu, dễ bị tiêu chảy không nên ăn quá nhiều trong một lần. Trẻ em dưới 5 tuổi cũng không nên dùng rau đay với lượng lớn để tránh ảnh hưởng đến khả năng hấp thu canxi và kẽm.
Trúc Chi (t/h)
