Tình hình địa chính trị tại Trung Đông đang đẩy Pakistan vào một cuộc khủng hoảng dầu mỏ nghiêm trọng. Căng thẳng tại eo biển Hormuz khiến các tuyến đường vận chuyển dầu mỏ và khí đốt chính của Pakistan bị phong tỏa hoàn toàn.
Eo biển này vốn là điểm nghẽn chiến lược, 1/5 lượng dầu mỏ tiêu thụ toàn cầu đi qua mỗi ngày. Tuy nhiên, mức độ phụ thuộc của Pakistan vào tuyến đường thủy này cao hơn nhiều so với mức trung bình của thế giới. Các số liệu thống kê cho thấy khoảng 80% lượng dầu mỏ nhập khẩu của quốc gia này phải đi qua eo biển Hormuz để đến được các cảng nội địa.
Trong giai đoạn từ tháng 7/2024 đến tháng 3/2025, Pakistan đã tiêu thụ khoảng 13,2 triệu tấn sản phẩm dầu mỏ. Việc tắc nghẽn kéo dài tại eo biển Hormuz gây ra sự chậm trễ cho các tàu chở dầu và làm tăng mạnh chi phí vận chuyển cũng như bảo hiểm.
Những yếu tố này nhanh chóng tạo ra áp lực lớn lên chuỗi cung ứng nhiên liệu trong nước. Cơ quan Quản lý Dầu khí Pakistan cho biết trữ lượng dầu hiện tại của đất nước chỉ còn đủ để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong vòng 28 ngày tới.
80% dầu mỏ của Pakistan đi qua eo biển Hormuz.
Trước nguy cơ thiếu hụt nguồn cung, Bộ trưởng Dầu mỏ Liên bang Pakistan, ông Ali Pervaiz Malik, đã đề nghị phía Ả Rập Xê Út hỗ trợ tìm kiếm tuyến đường thay thế.
Pakistan kỳ vọng có thể vận chuyển dầu thông qua cảng Yanbu nằm trên bờ Biển Đỏ để bỏ qua điểm nghẽn Hormuz. Song song với việc tìm nguồn cung, chính phủ Pakistan đang dự thảo những biện pháp tiết kiệm năng lượng quyết liệt.
Các kế hoạch này bao gồm việc bắt buộc các công ty cho nhân viên làm việc tại nhà và các trường học chuyển sang hình thức học trực tuyến. Chính phủ cũng bắt đầu thực hiện điều chỉnh giá xăng dầu theo từng tuần để bồi thường cho các đơn vị nhập khẩu trước đà tăng của chi phí quốc tế.
Thực tế, giá xăng và dầu diesel tại Pakistan đã ghi nhận mức tăng thêm 55 rupee, tương đương 0,2 đô la vào tối ngày 6/3. Sự gia tăng chi phí năng lượng này đang gây ra lo ngại về một đợt lạm phát diện rộng.
Các nhà kinh tế dự báo rằng cứ mỗi khi giá dầu thế giới tăng 10 đô la một thùng thì tỷ lệ lạm phát tại Pakistan sẽ tăng thêm khoảng 0,5 đến 0,6 điểm %. Trong khi đó, tỷ lệ lạm phát bán lẻ của quốc gia này vốn đã ở mức 5,8% vào tháng 1 năm nay.
Bên cạnh mặt hàng dầu mỏ, tình hình cung ứng khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) thậm chí còn khó khăn hơn. Pakistan tiêu thụ khoảng 1,15 nghìn tỷ feet khối khí đốt mỗi năm và nhập khẩu 1/4 số khí đốt đó từ Qatar.
Tàu chở dầu Pure Point của Nga neo đậu tại cảng Karachi, Pakistan.
Hiện tại, Qatar đã tuyên bố tình trạng bất khả kháng đối với xuất khẩu khí đốt và tạm dừng quá trình hóa lỏng nhiên liệu. Việc thiếu hụt LNG có thể dẫn đến tình trạng cắt điện luân phiên và đình trệ hoạt động của ngành xuất khẩu dệt may. Đây là ngành kinh tế mũi nhọn giúp Pakistan thu ngoại tệ để thanh toán các hóa đơn năng lượng.
Để đối phó với cuộc khủng hoảng có thể kéo dài nhiều tuần, các chuyên gia khuyến nghị Pakistan cần nhanh chóng chuyển hướng sang các nguồn cung tại Đại Tây Dương và Trung Á. Việc kích hoạt các gói thầu khẩn cấp từ Singapore, Azerbaijan hoặc mua dầu của Nga qua các trung tâm trung chuyển ở Biển Đỏ được xem là những lựa chọn khả thi.
Mặc dù các phương án này đòi hỏi chi phí hậu cần rất lớn, nhưng đây được coi là con đường để ngăn chặn kịch bản mất điện toàn diện, trước khi đợt nắng nóng mùa hè năm 2026 bắt đầu gây áp lực lên lưới điện quốc gia.
