Quy hoạch sông Hồng: Động lực phát triển mới của Thủ đô từ hội tụ hệ thống giao thông

Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng không chỉ đặt ra bài toán tổ chức lại không gian hai bên bờ mà còn đòi hỏi một mạng lưới giao thông đủ sức kết nối và đánh thức tiềm năng của dòng sông. Những tuyến đường mới, cây cầu vượt sông cùng hệ thống giao thông công cộng đa phương thức được kỳ vọng sẽ mở rộng dư địa phát triển mới cho Hà Nội.

Tiếp tục mở rộng không gian đô thị

Hà Nội mới đây đã ban hành Quyết định số 6075/QĐ-UBND về điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5.000. Một trong những nội dung trọng tâm là tổ chức mạng lưới giao thông gắn với hệ thống cầu vượt sông, bảo đảm kết nối đồng bộ giữa giao thông dọc, ngang sông với giao thông công cộng, đường thủy và đường sắt đô thị.

Theo quy hoạch, trục đại lộ cảnh quan sông Hồng (Tả Hồng, Hữu Hồng) được xác định là tuyến đường chính đô thị, giữ vai trò kết nối và phân phối giao thông tới các khu vực. Tuyến có mặt cắt ngang từ 54-73,5m, gồm đường chính 6 làn xe cơ giới và đường gom 4 làn xe. Hướng tuyến được nghiên cứu linh hoạt theo điều kiện từng khu vực, có đoạn bám sát đê, có đoạn đi xa đê nhằm bảo đảm tính liên tục, hạn chế tác động đến hành lang thoát lũ, đồng thời phù hợp với hiện trạng dân cư và các công trình văn hóa, tín ngưỡng.

Ông Trần Ngọc Quảng, đại diện liên danh tư vấn thiết kế trục Đại lộ sông Hồng cho biết, phương án hướng tuyến được tính toán trên cơ sở các yếu tố về công trình cầu, tĩnh không, tổ chức giao thông, khu dân cư và công trình văn hóa, tín ngưỡng. Mục tiêu là bảo đảm khả năng kết nối và tính khả thi trong quá trình triển khai.

Đáng chú ý, bên cạnh các cây cầu đang được đầu tư xây dựng, Hà Nội định hướng bố trí quỹ đất cho 5 công trình vượt sông mới gồm: Liên Trung, Tầm Xá, Cự Khối, Bát Tràng và Khuyến Lương. Việc bổ sung các cây cầu được kỳ vọng tạo thêm những hướng kết nối giữa hai bờ, giảm áp lực cho các tuyến giao thông hiện hữu, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận các khu vực bãi sông và những không gian đô thị mới. Đây cũng là điều kiện để các khu vực ven sông không còn phát triển manh mún, biệt lập mà từng bước được kết nối trong một cấu trúc đô thị thống nhất.

Theo TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm, nguyên Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội, phát triển thêm các cây cầu qua sông Hồng không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu giao thông. Mỗi cây cầu còn có thể trở thành dấu ấn kiến trúc, văn hóa của một giai đoạn phát triển. Thực tế, cầu Long Biên gắn với quá trình mở rộng không gian đô thị về phía Bắc; cầu Thăng Long mang ý nghĩa biểu tượng của tinh thần đoàn kết; cầu Chương Dương và cầu Vĩnh Tuy thể hiện tinh thần tự lực, chủ động của người Hà Nội trong xây dựng hạ tầng. Vì vậy, các cây cầu mới cần được tính toán kỹ về vị trí, hình thức kiến trúc và giá trị biểu tượng, tương xứng với tầm vóc phát triển của Thủ đô.

Từ thực thi triển khai, quyết tâm mở rộng kết nối qua sông Hồng cũng được thể hiện rõ qua tiến độ triển khai các công trình trọng điểm. Đại diện Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông TP Hà Nội cho biết, đơn vị luôn tập trung cập nhật, đẩy nhanh tiến độ thi công đồng loạt 7 dự án cầu lớn vượt sông Hồng. Đây là những công trình nhằm hoàn thiện mạng lưới giao thông liên vùng, mở rộng không gian phát triển đô thị, hướng tới mục tiêu hoàn thành, thông xe kỹ thuật trong năm 2027, phục vụ Hội nghị APEC. Đến nay, công tác giải phóng mặt bằng cơ bản đáp ứng yêu cầu thi công. Nhiều dự án đã hoàn thành 100% phần móng cọc nhồi dưới lòng sông và đang tập trung triển khai kết cấu phần trên.

Có thể thấy, những cây cầu mới không đơn thuần là công trình giao thông mà còn là hạ tầng mở đường cho quá trình tái cấu trúc không gian đô thị. Khi các hướng kết nối được mở rộng, dòng người, hàng hóa và các hoạt động kinh tế - xã hội sẽ có thêm điều kiện lưu chuyển, tạo sức bật cho những khu vực ven sông.

Kết nối đa phương thức, đánh thức tiềm năng ven sông

Không chỉ tập trung vào đường bộ, quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng còn định hướng phát triển mạng lưới giao thông đa phương thức, kết nối đường sắt quốc gia, đường sắt đô thị, xe buýt và vận tải thủy. Theo đó, quy hoạch dành quỹ đất cho các tuyến đường sắt quốc gia và các tuyến đường sắt đô thị số 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 10, 14, 15 và 2A. Hệ thống giao thông công cộng được tổ chức đồng bộ, tăng cường kết nối giữa xe buýt, xe buýt nhanh (BRT), vận tải đường thủy với các nhà ga đường sắt đô thị.

Đáng chú ý, quy hoạch dành khoảng lùi tối thiểu 50-100m từ mép sông để bố trí đường đi bộ, đường xe đạp, bảo đảm kết nối liên tục dọc hai bờ. Giao thông thủy cũng được ưu tiên phát triển theo hướng vận tải xanh, du lịch sinh thái, gắn với hệ thống bến cảng và không gian công cộng ven sông.

Theo TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm, giao thông đường thủy của Hà Nội còn nhiều dư địa khai thác. Thành phố cần nghiên cứu những phương thức kết nối phù hợp với điều kiện thực tế và tiến bộ khoa học, công nghệ, qua đó tăng khả năng tiếp cận các khu vực bãi sông. Tuy nhiên, phát triển giao thông khu vực sông Hồng không thể chỉ đặt mục tiêu mở rộng kết nối mà phải giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa hạ tầng, cảnh quan và an toàn dòng sông. Địa hình, hành lang thoát lũ, an toàn đê điều và yêu cầu bảo tồn các công trình văn hóa, tín ngưỡng phải được tính toán ngay từ khâu quy hoạch.

Các chuyên gia cho rằng, cùng với đầu tư hạ tầng, Hà Nội cần tạo sức hút cho không gian ven sông bằng hệ thống cây xanh, cảnh quan và các hoạt động tham quan, vui chơi, dịch vụ phù hợp. Khi giao thông thuận lợi, người dân sẽ có thêm cơ hội tiếp cận bãi giữa, công viên và các không gian công cộng dọc hai bờ sông.

GS.TS Lê Văn Nghị, Giám đốc Phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia về động lực học sông biển, Viện Khoa học thủy lợi Việt Nam nhận định, Hà Nội có cơ hội phát triển không gian sông Hồng dựa trên 3 nền tảng: thể chế, khoa học và bản thân dòng sông... Cùng với đó, phát triển hai bên sông cần được tính toán tổng thể, từ mật độ xây dựng, khả năng thoát nước đến tác động của các công trình đối với phân bố dòng chảy. An toàn hệ thống đê và khả năng thích ứng của đô thị phải được đặt ra ngay từ khâu quy hoạch.

Giá trị của quy hoạch giao thông sông Hồng không chỉ nằm ở số lượng tuyến đường hay những cây cầu được xây dựng, mà quan trọng hơn là khả năng hình thành một mạng lưới kết nối đồng bộ, đưa dòng sông trở thành không gian gắn kết hai bờ. Khi hạ tầng được đầu tư hợp lý, cảnh quan được bảo vệ và các không gian công cộng được khai thác hiệu quả, sông Hồng sẽ có thêm điều kiện phát huy vai trò là trục không gian xanh, văn hóa và tạo động lực phát triển mới của Thủ đô.

Quy hoạch sông Hồng: Động lực phát triển mới của Thủ đô từ hội tụ hệ thống giao thông- Ảnh 1.